Độ rộng của đường sắt đều giống nhau phải không?
Chúng ta biết rằng xe lửa luôn chạy trên hai đường ray đặt song song. Vì khoảng cách giữa bánh xe bên trái và bên phải của tàu hỏa tương đối cố định, nên khoảng cách thẳng giữa hai thanh ray, tức khoảng cách ray, cũng phải cố định và ăn khớp với khoảng cách giữa hai bánh tàu. Chỉ ở những đoạn đường cong, khoảng cách ray mới có thể hơi rộng hơn để tránh làm trật bánh. Khoảng cách ray tiêu chuẩn của đường sắt là 1435 mm. Nguồn gốc của con số này còn gắn với một câu chuyện thú vị. Hơn 2500 năm trước, vương quốc La Mã cổ phái một đại quân sang xâm lược nước Anh. Vô số chiến xa tràn qua nhiều vùng đất rộng lớn của Anh Quốc, để lại những vết bánh xe rất sâu trên đường. Khi đó, loại xe hai bánh này để lại vệt bánh có khoảng cách khoảng 1435 mm, khiến xe ngựa bốn bánh của người Anh rất dễ bị sa lầy. Để xe của mình có thể di chuyển thuận lợi theo những vết bánh xe trũng sâu ấy, người Anh quyết định cải tạo khoảng cách của tất cả bánh xe ngựa thành cùng độ rộng 1435 mm. Kết quả là truyền thống này được tiếp tục giữ lại. Đến năm 1825, tuyến đường sắt đầu tiên trên thế giới được khánh thành tại nước Anh, và khoảng cách ray của đường sắt cũng được xác định là 1435 mm.
Sau đó, cùng với sự phát triển của cách mạng công nghiệp, rất nhiều quốc gia tiếp tục xây dựng đường sắt và lần lượt đưa khoảng cách đường ray của nước Anh về sử dụng. Năm 1937, Hiệp hội Đường sắt Quốc tế quy định khoảng cách đường ray tiêu chuẩn của đường sắt là 1435 mm.
Vậy có phải tất cả các đường sắt trên thế giới đều dùng khoảng cách ray tiêu chuẩn này hay không? Thực ra, do đặc điểm phát triển đường sắt ở từng thời kỳ và từng quốc gia, không ít nước sử dụng đường ray hẹp hoặc đường ray rộng, nhỏ hơn hoặc lớn hơn 1435 mm. Ví dụ, khoảng cách ray đường sắt của Liên Xô cũ là 1524 mm, đường ray rộng của Tây Ban Nha đạt tới 1667 mm; còn trước đây, khoảng cách ray đường sắt Nhật Bản tương đối hẹp, chỉ 1067 mm.
Hầu hết đường sắt trong mạng lưới đường sắt Trung Quốc đều sử dụng khoảng cách ray tiêu chuẩn quốc tế là 1435 mm. Nhưng ở một số vùng như biên giới Trung - Miến, Trung - Việt trước đây từng có đường sắt khoảng cách ray hẹp, dùng cho tàu hỏa nhỏ của địa phương vận hành; đây là tình hình cục bộ trong một thời kỳ lịch sử đặc thù. Ngoài ra, vùng Đông Bắc Trung Quốc từng xây dựng một vài tuyến đường sắt trong rừng sâu, chuyên dùng để vận chuyển gỗ. Do lực kéo tương đối nhỏ và tàu được thiết kế hẹp hơn, những tuyến này phổ biến sử dụng đường sắt ray hẹp 762 mm.
