Tại sao trên lốp xe ô tô cần có gân rãnh?
Tuyệt đại đa số xe cộ như ô tô tải lớn, ô tô con, ô tô buýt, tàu điện không ray, xe ba bánh, xe gắn máy, xe đạp v.v... đều dùng lốp cao su. Điều đó có nghĩa là lốp không trơn nhẵn hoàn toàn, mà đều có gân rãnh, gọi là hoa lốp hay ta-lông. Hơn nữa, lốp khác nhau thì hình dạng và kích thước gân rãnh trên lốp cũng khác nhau. Đây có phải chỉ để làm đẹp không?
Nguyên nhân là các gân rãnh trên bánh xe có tác dụng tăng lực ma sát giữa bánh xe và mặt đường, đề phòng bánh trượt trên mặt đường. Ví dụ, khi ta đi giày có đế đã mòn nhẵn, rất dễ bị trượt ngã trên đường, đó là vì lực ma sát giữa đế giày và mặt đường quá nhỏ nên khó bước vững. Trái lại, khi đi giày mới có gân rãnh ở đế thì khó bị trượt hơn. Các loại gân rãnh trên bánh xe ô tô cũng dựa theo nguyên lý đó.
Gân rãnh trên bánh xe xuất hiện vào khoảng năm 1892. Ban đầu, các họa tiết gân rãnh rất đơn giản, chỉ là những đường thẳng. Về sau, cùng với tải trọng và tốc độ xe ngày càng tăng, mặt đường cũng được cải tiến, gân rãnh của bánh xe dần dần trở nên đa dạng và phức tạp hơn. Hiện nay, người ta thường chia gân rãnh trên bánh xe thành ba loại lớn: gân rãnh thông dụng, gân rãnh việt dã và gân rãnh kết hợp. Hình dạng hình học của chúng có năm loại: đường thẳng ngang, đường thẳng dọc, đường chéo, hình khối và kiểu hỗn hợp. Gân rãnh thông dụng là loại phổ biến nhất, được dùng sớm nhất, như gân rãnh thẳng dọc hoặc hình răng cưa thường thấy trên lốp ô tô buýt; chúng có thể khử tiếng ồn nên còn gọi là “gân rãnh không tiếng”. Gân rãnh việt dã dùng cho ô tô chạy trên vùng hoang dã, đường xấu. Loại lốp này to, rãnh sâu và rộng, khi xe chạy bánh xe khó bị kẹt sỏi đá và khó bị quay trơn, đặc biệt thích hợp cho máy kéo và xe cần cẩu đòi hỏi lực kéo, lực bám đất cao. Bánh xe có gân rãnh kết hợp vừa có thể dùng trên mặt đường cứng và đường đầy sỏi cát, vừa có thể dùng trên mặt đường xốp, bùn lầy và băng tuyết. Với địa hình phức tạp và chất lượng mặt đường chênh lệch nhiều như ở nước ta, loại gân rãnh kết hợp này có giá trị sử dụng đặc biệt.
