Vì sao gió ở trên cao thổi mạnh hơn ở dưới thấp?

Khi đứng trên lầu cao hoặc trên tháp cao, chúng ta thường cảm thấy gió mạnh hơn nhiều so với khi ở mặt đất. Điều đó cho thấy tốc độ gió thường tăng theo độ cao. Lấy thành phố Bắc Kinh làm ví dụ: khi tốc độ gió ở độ cao 10 mét là 1,1 m/s, thì ở độ cao 50 mét là 3,6 m/s, ở 100 mét là 4,4 m/s và ở 150 mét là 4,9 m/s. Nếu tiếp tục lên cao, gió còn có thể mạnh hơn nữa, cho tới một độ cao nhất định thì mức tăng chậm lại hoặc dừng, tùy thuộc vào điều kiện khí hậu lúc đó.

Gió ở trên cao thường mạnh hơn gió ở dưới thấp, nhưng mức chênh lệch giữa hai nơi còn phụ thuộc vào tình hình thời tiết. Vào những ngày nắng, khi ánh sáng Mặt trời chiếu mạnh, đối lưu trong không khí cũng mạnh, nên sự chênh lệch tốc độ gió giữa nơi cao và nơi thấp không quá lớn; tức là gió trên cao tuy mạnh, nhưng gió gần mặt đất cũng không hề nhỏ. Ngược lại, vào những ngày âm u, ánh sáng Mặt trời yếu hơn, đối lưu không khí cũng yếu, nên tốc độ gió giữa nơi cao và nơi thấp chênh lệch khá rõ: gần mặt đất có thể chỉ có gió nhẹ, thậm chí lặng gió, trong khi trên cao gió vẫn tương đối mạnh.

Vì sao gió ở nơi cao lại mạnh hơn gió ở nơi thấp? Đó là vì sự vận động của không khí luôn chịu ảnh hưởng của lực ma sát. Luồng không khí gần mặt đất chịu tác dụng ma sát rất lớn, đặc biệt ở những vùng đồi núi gồ ghề, không bằng phẳng, nơi không khí dễ hình thành chuyển động xoáy. Khi độ cao tăng lên, tác dụng của lực ma sát giảm dần, nên tốc độ gió cũng tăng. Ngoài ra, trong cùng một khu vực, nhiệt độ không khí gần mặt đất không phải nơi nào cũng giống nhau, có chỗ cao, chỗ thấp. Sự chênh lệch nhiệt độ ở cùng một độ cao khiến khí áp không đồng đều, còn gọi là khí áp nấc thang, từ đó làm tốc độ gió mạnh lên.