Có thể dùng nước đại dương dập tắt núi lửa không?

Năm 1973, từng có một ý tưởng nhằm dập tắt ngọn núi lửa đang phun trào và đe dọa bến cảng trên đảo Heimaey ngoài khơi Iceland. Theo kế hoạch, nước biển sẽ được bơm qua đường ống tới dòng nham thạch để làm đông nó ngay tại chỗ.

Người ta còn tính đến việc dùng chất nổ để phá vỡ lớp ngoài đã tương đối nguội của dòng nham thạch đang chảy vào bến cảng, qua đó cho phép nước biển làm nguội lớp nham thạch nóng đỏ bên trong và kiểm soát hướng phát triển của nó.

Tuy nhiên, các chuyên gia tính toán rằng nếu nước biển tiếp xúc với nham thạch nóng chảy trong tình huống ấy, một vụ nổ hơi nước có thể phá vỡ lớp nham thạch, khiến nhiều nham thạch tràn ra hơn, nhiều nước tràn vào hơn và tạo thành phản ứng dây chuyền. Họ lo ngại phản ứng này có thể kéo theo toàn bộ khối nham thạch dưới nước, gây ra một vụ nổ tương đương một quả bom hydro có công suất vài megaton, tạo thảm họa cho các hòn đảo và khiến những con sóng khổng lồ của đại dương nhấn chìm các bến cảng quanh vành đai Bắc Đại Tây Dương. Vì vậy, kế hoạch này đã bị hoãn lại; cuối cùng dòng nham thạch cũng chững lại và bến cảng vẫn còn sử dụng được.

Trên thực tế, vẫn có những ngọn núi lửa ngầm nằm dưới biển sâu. Đá nóng chảy từ các ngọn núi này tràn ra đáy đại dương nhưng được nước biển làm nguội, tạo thành nham thạch gối. Ở độ sâu 2000 mét, áp suất cao ngăn cản sự hình thành các vụ nổ hơi nước. Nhưng khi lên cao hơn, áp suất giảm đi, những vụ nổ này có thể liên tiếp xảy ra. Người ta từng đo được rằng khi núi lửa phun ở Surtsey, một hòn đảo ngoài khơi Iceland, cứ 3 phút lại có một vụ nổ tương đương sức công phá từ 20 đến 40 kiloton.