Vì sao coi không gian vũ trụ là môi trường thứ tư của con người?
Lục địa, hải dương và tầng khí quyển là ba môi trường tồn tại của con người cũng như mọi sinh vật trên Trái Đất. Gần như ở đâu trong ba môi trường này cũng có sự sống. Lục địa là phần bề mặt Trái Đất không bị nước bao phủ, là khu vực hoạt động chủ yếu nhất của con người nên được gọi là môi trường thứ nhất. Phần lớn bề mặt Trái Đất bị nước biển che phủ, tức hải dương, được xem là môi trường thứ hai của con người. Bao quanh Trái Đất còn có một tầng khí quyển rất dày. Dù không dễ quan sát trực tiếp như lục địa và hải dương, tầng khí quyển lại là yếu tố quan trọng của biến đổi khí hậu và là lớp bảo vệ con người khỏi tia vũ trụ cũng như vẫn tinh, vì thế được gọi là môi trường thứ ba.
Năm 1981, Hiệp hội vũ trụ quốc tế gọi không gian ngoài tầng khí quyển là môi trường thứ tư của con người. Không gian ngoài tầng khí quyển thường được hiểu là khu vực từ độ cao 100 km trở lên so với mặt đất, còn gọi là không gian vũ trụ. Dù ở độ cao vài nghìn km vẫn còn một lượng không khí rất loãng, ở độ cao 100 km mật độ không khí chỉ bằng một phần triệu mật độ không khí trên mặt đất. Nhìn chung, các thiết bị vũ trụ ở đó chịu tác dụng của lực cản khí quyển rất ít. Con người có thể dựa vào tàu vũ trụ để hoạt động trong môi trường ấy, giống như lái xe trên mặt đất, đi tàu dưới biển hoặc lái máy bay trong tầng khí quyển. Tất nhiên, trong môi trường chân không cao của vũ trụ, ngoài con người nhờ thiết bị bảo hộ ra, không có sinh vật nào có thể tồn tại tự do. Điểm này hoàn toàn khác với ba môi trường còn lại: trên mặt đất có trâu, bò, dê, lợn; dưới biển có cá bơi; trong không khí có chim bay.
Vậy thứ tự môi trường thứ nhất, thứ hai, thứ ba và thứ tư có phải được sắp xếp tùy ý không? Không phải. Thứ tự ấy dựa trên quá trình nhận thức của con người về môi trường tự nhiên và quá trình phát triển của văn minh nhân loại. Văn minh con người bắt nguồn từ lục địa, sau đó mở rộng nghề cá ra biển. Những cuộc thám hiểm và tìm kiếm lục địa mới đã đưa hoạt động của con người dần vươn ra đại dương. Đầu thế kỷ XX, con người bắt đầu hoạt động trong tầng khí quyển. Đến thập kỷ 50 của thế kỷ XX, con người mới tiến vào không gian vũ trụ.
