Kì lân là động vật gì?

Trên một số tranh bình phong dân gian hoặc các tác phẩm điêu khắc, đôi khi bạn có thể thấy một loài thú hiếm lạ, kỳ quái: dáng giống hươu, toàn thân phủ vảy giáp, miệng màu đỏ, hàm dưới có râu dài, thân sáng rực như lửa, có con còn mọc cánh. Người xưa gọi loài vật ấy là kỳ lân, rồi xếp nó cùng rồng, phượng, rùa thành “tứ linh”, coi là loài thú tượng trưng cho sự tốt lành và may mắn.

Tuy nhiên, nếu bạn cầm “tranh vẽ” kỳ lân để tìm trong thế giới động vật, dù đi mòn cả đôi giày cũng không thể tìm thấy một con vật như thế.

Hóa ra trên thế giới không tồn tại con kỳ lân đúng như hình vẽ ấy. Kỳ lân thật sự rất có thể chính là hươu cao cổ mà ngày nay ta thường thấy trong vườn bách thú. Vì sao lại nói kỳ lân là hươu cao cổ?

Trước hết, tập tính của hươu cao cổ rất giống những ghi chép về kỳ lân trong sách cổ. Trong sách “Mao thi lục sở quảng yếu” có nói kỳ lân có vó nhưng không đá người, có sừng nhưng không húc người, là loài thú hiền lành, nhân ái. Một số sách cổ khác ghi rằng kỳ lân không biết kêu, chạy rất nhanh, một ngày đêm có thể đi nghìn dặm; điều này cũng khá phù hợp với hươu cao cổ. Bởi hươu cao cổ thiếu thanh đới, gần như là loài vật câm, lại có thể chạy hơn 30 km/h, quả thật xứng đáng là một “tuấn mã”.

Thứ hai, mô tả về hình dáng kỳ lân trong sách cổ cũng rất gần với hươu cao cổ. Trong “Ngoại quốc truyện” của “Sử nhà Minh” có nói: chân trước của kỳ lân cao 9 thước, chân sau 6 thước, cổ dài 1 trượng 6 thước 2 tấc, có hai sừng ngắn, đuôi giống đuôi bò nhưng thân lại giống hươu. Trong giới động vật, ngoài hươu cao cổ ra, gần như không còn loài thứ hai nào có hình dáng như vậy.

Cũng giống vùng đất sinh ra kỳ lân được ghi trong sách cổ Trung Quốc, quê hương của loài động vật cao lớn này là châu Phi nhiệt đới. Vì châu Phi cách Trung Quốc rất xa, thân hình thật của “kỳ lân” thời ấy khó có thể được đưa đến Trung Quốc. Người Trung Quốc vì thế không tận mắt nhìn thấy chúng, mà chỉ dựa vào một số truyền thuyết và tư liệu ghi chép. Cộng thêm suy luận chủ quan và trí tưởng tượng của con người, hình ảnh ấy cứ truyền đi rồi dần dần trở thành bức tranh kỳ lân kỳ quái như ta thấy.

Trên thực tế, ở một số vùng châu Phi như Somali, hươu cao cổ được gọi là “geri”, âm đọc khá giống “kỳ lân”. Trong ngôn ngữ hiện đại của các nước Âu Mỹ, tên gọi hươu cao cổ cũng bắt nguồn từ chữ Ả Rập “Zoufara”, nửa đầu âm đọc cũng khá gần với âm “kỳ lân”. Ở Nhật Bản, cho đến nay hươu cao cổ trong chữ Nhật vẫn dùng danh từ “kỳ lân”.