Tia bức xạ vũ trụ đối với nhà du hành có hại gì?

Ở phía trên Trái Đất, Mặt Trời là một nguồn bức xạ khổng lồ. Từng giờ từng phút, nó phát ra lượng năng lượng rất lớn về phía Trái Đất. Trong bức xạ Mặt Trời có ánh sáng nhìn thấy và tia hồng ngoại, chiếm hơn 90% tổng lượng bức xạ, cung cấp nhiệt lượng cho Trái Đất và là nguồn năng lượng chủ yếu cho nhiều thiết bị vũ trụ.

Tuy tia tử ngoại, tia X và tia γ trong bức xạ Mặt Trời chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ, nhưng chúng gây hại rất lớn cho cơ thể người và nhiều loại vật liệu. Trên Trái Đất, nhờ có tầng điện ly và tầng ozon che chắn, tác hại của chúng bị ngăn lại nên con người vẫn an toàn.

Trong vũ trụ bên ngoài tầng khí quyển, các con tàu hoàn toàn phơi mình dưới bức xạ Mặt Trời. Vì vậy, vật liệu kết cấu của tàu rất nhanh bị lão hóa, các linh kiện điện tử mất độ nhạy; quan trọng hơn, bức xạ có thể gây tổn thương nghiêm trọng đối với sức khỏe của nhà du hành.

Khi tia bức xạ vũ trụ tác động lên cơ thể, nó có thể làm các nguyên tử trong tế bào sinh ra hiệu ứng điện ly, khiến phân tử, tế bào và cấu trúc mô trong cơ thể bị tổn thương, mất chức năng sinh lý vốn có. Tổn thương do bức xạ có thể chia thành hai loại: cấp tính và mạn tính. Tổn thương cấp tính là bệnh bức xạ mà ta thường nghe nói, xảy ra khi cơ thể chịu một liều bức xạ lớn trong thời gian ngắn, làm mắc bệnh máu trắng, tiểu cầu trong máu giảm nhanh và có thể dẫn đến tử vong. Tổn thương mạn tính sau khi được điều trị và rời khỏi môi trường bức xạ thì sức khỏe có thể phục hồi.

Khi làm việc trong vũ trụ, các nhà du hành mặc trang phục vũ trụ có tác dụng ngăn bức xạ. Trước khi ra khỏi tàu, họ còn phải uống thuốc phòng bức xạ, có hiệu quả khá tốt trong việc chống bệnh bức xạ. Tuy nhiên, khi phạm vi hoạt động trong vũ trụ ngày càng mở rộng và quỹ đạo bay ngày càng cao, cường độ bức xạ cũng mạnh hơn. Vì thế, nghiên cứu phòng ngừa bệnh bức xạ vẫn là một đề tài quan trọng của y học vũ trụ.