Tại sao kim chỉ nam không chỉ chính hướng Nam của Trái đất?

Từ rất sớm, con người đã phát hiện kim chỉ nam không chỉ đúng hoàn toàn hướng Nam của Trái Đất mà thường lệch đi một chút. Trong văn bản thời Bắc Tống có ghi rằng hướng kim chỉ nam “thường hơi lệch về phía Đông, không hoàn toàn là hướng Nam”. Điều đó cho thấy la bàn không chỉ chính xác tuyệt đối theo hướng Nam địa lý, mà có một độ lệch nhất định.

Năm 1493, nhà thám hiểm hàng hải người Ý Christopher Columbus trong chuyến vượt đại dương đã phát hiện kim la bàn bị lệch đôi chút. Sau vài ngày, kim la bàn tiếp tục dịch chuyển, có lúc lệch ít nhất 11 độ. Một số thủy thủ mê tín cho rằng hiện tượng kỳ lạ này là lời cảnh báo của Thượng đế. Để trấn an họ, Columbus đã bí mật điều chỉnh vị trí la bàn và nói rằng la bàn không hề thay đổi. Khi đoàn thám hiểm đến gần lục địa mới, kim la bàn lại chỉ về hướng Nam.

Ngày nay, hiện tượng kim chỉ nam không chỉ đúng hoàn toàn hướng Nam được giải thích bằng góc lệch từ. Nguyên nhân là hai cực địa lý Bắc - Nam của Trái Đất không trùng khít với hai cực từ. Góc tạo bởi hướng chỉ của kim la bàn và kinh tuyến địa lý tại một nơi được gọi là góc lệch từ. Góc lệch từ không cố định mà có thể thay đổi theo thời gian và theo vị trí trên Trái Đất.