Vì sao các nhà thiên văn dùng kính viễn vọng để quan trắc các vì sao?

Ta thường nói “sao dày đặc”, “không đếm xuể” để hình dung bầu trời có vô số vì sao. Thực ra, số sao mắt thường có thể nhìn thấy không nhiều như ta tưởng. Các nhà thiên văn đã tính được khoảng 6.974 vì sao có thể quan sát bằng mắt thường. Con số ấy chỉ là một phần rất nhỏ trong vũ trụ. Còn vô số thiên thể xa xăm có ánh sáng chiếu đến mặt đất quá yếu nên mắt thường không thể thấy. Dù mắt người rất tinh, việc phán đoán vị trí các sao bằng mắt thường vẫn chưa đủ chính xác đối với nghiên cứu thiên văn. Mắt thường còn dễ bị ảo giác đánh lừa, vì vậy các nhà thiên văn phải dùng kính thiên văn để thu được số liệu chính xác hơn về các thiên thể.

Đầu thế kỷ XVII, kính thiên văn quang học ra đời, mở rộng tầm mắt của con người và tạo ra một cuộc cách mạng lớn trong thiên văn học. Đồng tử mắt người chỉ mở rộng khoảng 2 - 8 mm, trong khi đường kính của kính viễn vọng lớn hơn nhiều, nên khả năng thu ánh sáng từ các ngôi sao cũng lớn hơn rất nhiều. Dùng kính viễn vọng quan sát bầu trời, các thiên thể xa xăm trở nên sáng hơn và như gần hơn. Một kính viễn vọng quang học có đường kính 10 m có thể thu nhận ánh sáng từ các ngôi sao gấp hàng triệu lần so với mắt thường. Không chỉ vậy, các nhà thiên văn còn gắn máy chụp ảnh, thiết bị điện tử và thiết bị quang phổ vào kính viễn vọng để nâng cao độ nhạy, nhờ đó thu được nhiều thông tin hơn về các thiên thể. Bức xạ điện từ của thiên thể không chỉ gồm ánh sáng nhìn thấy, mà còn có sóng vô tuyến, tia hồng ngoại, tia tử ngoại, tia X và tia gamma.

Mắt thường của ta chỉ nhìn thấy được phần ánh sáng khả kiến, còn các nhà thiên văn cần quan trắc cả nhiều dải sóng điện từ do thiên thể phát ra để khám phá bí mật vũ trụ. Vì thế, ngoài kính viễn vọng quang học, họ còn dùng kính viễn vọng vô tuyến, kính viễn vọng hồng ngoại, kính viễn vọng tử ngoại, kính viễn vọng tia X và tia gamma để quan sát các thiên thể xa xăm. Có thể nói, công việc nghiên cứu của các nhà thiên văn không thể tách rời kính viễn vọng.