Thế nào là bí mật "Tunguska"?
Khoảng 7 giờ sáng ngày 30 tháng 6 năm 1908, tại vùng Tunguska ở miền trung Siberia, Nga, một quả cầu lửa sáng hơn cả Mặt Trời lao xuống theo góc xiên khoảng 275°. Bỗng chốc, một tiếng nổ rền vang lên. Tiếng nổ lan xa hàng nghìn dặm, làm vỡ kính cửa sổ trong phạm vi rộng; thậm chí người và súc vật ở cách xa 300 - 500 km cũng bị chấn động đến ngã xuống. Trong vùng rừng có diện tích khoảng 2.000 km2, cây cối đổ ngổn ngang, lửa bốc cháy khiến mọi thứ xung quanh cháy thành than. Các máy địa chấn trên thế giới đều ghi nhận một đường cong bất thường do vụ nổ này gây ra.
Đó là vụ nổ lớn nhất đầu thế kỷ XX mà con người từng chứng kiến trong lịch sử. Theo tính toán, sức công phá của vụ nổ tương đương hàng vạn tấn thuốc nổ TNT cực mạnh, tức tương đương với hàng nghìn quả bom nguyên tử mà Mỹ ném xuống Nhật Bản vào tháng 8 năm 1945.
Vậy vật gì đã gây ra vụ nổ ở Tunguska? Trước hết, người ta nghĩ đến khả năng đó là do một thiên thạch rơi xuống. Năm 1927, một tổ khảo sát do giáo sư Kulik thuộc Viện Khoa học Liên Xô dẫn đầu đã đến điều tra thực địa. Thông thường, ở trung tâm nơi thiên thạch rơi sẽ có hố vẫn thạch, gần đó có thể nhặt được mảnh vụn vẫn thạch. Nhưng tình hình tại đây hoàn toàn khác: vừa không có hố vẫn thạch lớn, vừa không tìm thấy mảnh vụn. Tổ khảo sát đào sâu xuống mấy chục mét vẫn không phát hiện được gì. Thật kỳ lạ, thiên thạch đã biến đi đâu?
Trong lúc các nhà khoa học còn tìm lời giải, một nhà văn viễn tưởng nổi tiếng của Liên Xô là Kazantsev đã mạnh dạn đưa ra giả thuyết. Trong tiểu thuyết của mình, ông cho rằng sự kiện Tunguska là do một con tàu nguyên tử ngoài Trái Đất bay lạc trong vũ trụ gây nên. Tuy nhiên, kết quả điều tra hiện trường đã phủ nhận giả thuyết ấy, vì các nhà khoa học không tìm thấy dấu hiệu phóng xạ nguyên tử trong các hố đất để lại từ năm 1908.
Năm 1958, các nhà khoa học Liên Xô tiếp tục khảo sát vấn đề này. Cuối cùng, họ phát hiện trong đất vùng đó có những hạt bụi thiên thạch sắt, trong đó hàm lượng niken đạt 7% - 10%. Trong quặng sắt trên Trái Đất, hàm lượng niken không bao giờ cao quá 3%. Về sau, một đội khảo sát khác lại phát hiện trong đầm lầy nơi đây có một số hạt thủy tinh thiên thạch, các hạt kim loại, hạt hợp chất silic và một ít hạt kim cương rất nhỏ. Những hạt này đúng là thành phần hóa học điển hình của các thiên thể nhỏ giữa các vì sao cũng như các tiểu hành tinh hoặc sao chổi. Từ đó có thể thấy thủ phạm gây ra sự kiện Tunguska có thể là mảnh vỡ của sao chổi, hoặc một tiểu hành tinh đường kính khoảng 100 m, khối lượng khoảng 1 triệu tấn trở lên. Khi vật thể ấy lao vào Trái Đất với tốc độ khoảng 30 km/s, tác dụng mạnh của không khí làm nhiệt độ tăng lên tới mấy nghìn, thậm chí hàng vạn độ, gây ra vụ nổ chấn động thế giới. Vì vụ nổ xảy ra trên cao nên không để lại hố sâu trên mặt đất.
