Vì sao trên trời lại xuất hiện sao băng?

Vào ban đêm, đôi khi nơi chân trời bỗng lóe lên một vệt sáng, rồi một cung sáng vụt qua bầu trời và tắt đi rất nhanh. Hiện tượng ấy thường được gọi là sao băng.

Trong truyền thuyết cổ Trung Quốc, sao băng gắn với nhiều câu chuyện thần thoại. Cách nói phổ biến nhất cho rằng mỗi người ứng với một ngôi sao; khi người ấy qua đời thì ngôi sao tương ứng cũng rơi xuống đất. Vì thế, các hoàng đế phong kiến ngày xưa, muốn bảo vệ quyền lực và lo sợ cái chết, thường nuôi những thầy xem số để quan sát bầu trời, dự đoán điềm lành dữ cho bậc đế vương.

Cách giải thích đó hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Theo thống kê hiện nay, dân số Trái Đất có hơn 6 tỉ người, trong khi số sao trên bầu trời, gồm cả sao nhìn thấy và không nhìn thấy, lên tới hàng trăm tỉ. Hơn nữa, nói rằng sao băng là sao rơi xuống đất cũng không chính xác. Những ngôi sao ta thấy trên trời, ngoài các hành tinh là “anh em” của Trái Đất, phần lớn là các hằng tinh rất lớn, tương tự như Mặt Trời. Chúng chỉ vì ở quá xa nên gần như không có khả năng va chạm với Trái Đất. Vì vậy, trong lịch sử nhân loại không hề có chuyện các ngôi sao thật sự rơi xuống mặt đất.

Vậy bản chất của sao băng là gì?

Xét theo khoa học, sao băng là hiện tượng các vật chất giữa những ngôi sao rơi vào tầng khí quyển, ma sát với không khí rồi phát sáng.

Trong không gian vũ trụ gần Trái Đất, ngoài các hành tinh còn có nhiều vật chất giữa các ngôi sao. Chúng có kích thước rất khác nhau, nhỏ như hạt bụi, lớn như quả núi, và đều chuyển động rất nhanh theo quỹ đạo riêng. Những vật chất này thường được gọi chung là luồng thiên thạch. Bản thân chúng không phát sáng, nhưng khi va vào khí quyển Trái Đất với tốc độ rất lớn, có thể đạt 10-80 km mỗi giây, nhanh gấp nhiều lần máy bay phản lực loại nhanh nhất, chúng ma sát mạnh với không khí và bốc cháy. Nhiệt độ cao làm không khí và luồng thiên thạch phát sáng. Luồng thiên thạch không cháy hết ngay tức khắc mà cháy dần trong khi chuyển động, vì thế tạo nên vệt sáng hình cung mà ta nhìn thấy.

Đôi khi, do thể tích của luồng thiên thạch quá lớn, nó không kịp cháy hết và rơi xuống mặt đất, khi đó được gọi là vẫn tinh. Vẫn tinh có thể là vẫn thạch, vẫn sắt hoặc vẫn đá sắt. Vì tầng không khí khá dày đặc nên số vẫn tinh rơi được xuống mặt đất rất ít; khi chạm đất, tốc độ của chúng đã giảm nhiều nên thường ít gây tai họa.

Bản chất của vẫn tinh là gì? Theo kết quả hóa nghiệm, thành phần chủ yếu của chúng là sắt, niken hoặc một số loại đá. Cũng có người dự đoán trong vẫn tinh có thể chứa những nguyên tố không có trên mặt đất, chỉ vì khi bốc cháy, các nguyên tố ấy đã cháy hết nên chưa được phát hiện trong quá trình hóa nghiệm.

Cũng có một số luồng thiên thạch đi vào tầng khí quyển, bốc cháy và phát sáng, nhưng vì tốc độ quá lớn nên lại bay ra khỏi khí quyển. Chúng giống như những vị khách thoáng qua giữa trời và đất, ghé thăm Trái Đất trong khoảnh khắc rồi tiếp tục lao vào không gian vũ trụ.