Kĩ thuật nhân bản là gì?

Nhân bản vốn là một kỹ thuật sinh học khá đặc biệt; ngay cả các nhà sinh vật học cũng chưa chắc đã hiểu đầy đủ về nó. Bởi khoa học kỹ thuật ngày càng phân ngành tỉ mỉ, nên đôi khi người cùng lĩnh vực cũng có cảm giác “khác ngành như anh em cùng cha khác mẹ”.

Tháng 2 năm 1997, sau khi tin tức chú cừu Đô-li ra đời nhờ kỹ thuật nhân bản được truyền đi, cả thế giới lập tức chú ý. Từ đó, nhân bản trở thành một chủ đề hấp dẫn đối với nhiều người.

Nhân bản là cách dịch từ tiếng Anh clone. Nghĩa ban đầu của từ này chỉ những mầm non hoặc cành non được dùng trong phương pháp sinh sản vô tính hay sinh sản dinh dưỡng ở thực vật. Theo thời gian, nội hàm của nhân bản được mở rộng. Chỉ cần từ một tế bào cá thể tạo ra trên 2 tế bào, lớp tế bào hoặc một sinh vật, hoặc từ một chuỗi nhân bản tạo ra hàng loạt ADN, đó đều thuộc về sinh sản vô tính. Có thể thấy, nhân bản là một phương pháp sinh sản vô tính.

Thực ra, nhân bản không xa lạ với chúng ta. Trong đời sống hằng ngày, con người thường dùng phương pháp sinh sản vô tính này ở thực vật. Ví dụ, mỗi khi mùa xuân đến, muôn hoa đua nở, những người thích trồng hoa cỏ thường thử giâm cành. Từ một cây mẹ, cắt cành đem giâm có thể tạo ra nhiều cây có cùng vật chất di truyền, đó chính là nhân bản.

Sinh sản vô tính ở động vật bậc thấp còn phổ biến hơn. Vi khuẩn sinh sản bằng cách phân tách; một số ấu trùng tách dọc hoặc tách ngang cơ thể mình, rồi phần tách ra phát triển thành cá thể độc lập. Những trường hợp ấy cũng thuộc về nhân bản.

Nhưng sinh sản vô tính ở động vật bậc cao có tồn tại hay không? Trước đây, các nhà khoa học cho rằng một tế bào cơ thể trưởng thành không thể sinh sản vô tính thành một động vật hoàn chỉnh. Tuy trong mỗi tế bào cơ thể có đầy đủ thông tin di truyền của một động vật, nhưng tế bào ấy đã được chuyên biệt hóa. Nói đơn giản, tế bào gan chỉ sinh ra tế bào gan, tế bào tuyến sữa chỉ sinh ra tổ chức tuyến sữa... Tuy nhiên, sự ra đời của cừu Đô-li đã thay đổi hoàn toàn nhận thức này, mở ra thời kỳ động vật bậc cao cũng có thể được nhân bản.

Như vậy, nhân bản là kỹ thuật dùng tế bào cơ thể để tiến hành sinh sản vô tính. Nói một cách dễ hiểu, sinh vật được tạo ra bằng kỹ thuật nhân bản chỉ cần cơ thể mẹ, không cần cơ thể bố.