Tại sao sau khi gà mái đẻ trứng lại hay cục tác?

Phần lớn gà mái sau khi đẻ trứng thường kêu “cục tác”. Tiếng kêu ấy là biểu hiện của trạng thái hưng phấn, bởi việc đẻ ra một quả trứng không hề đơn giản. Đặc biệt, gà mái có bản năng làm mẹ khá mạnh, thời gian nằm trong ổ đẻ thường khá lâu: nhanh thì 10-20 phút, lâu hơn có thể kéo dài 4-5 tiếng mới đẻ xong một quả trứng.
Khi gà mái vừa vào ổ, nếu bị bắt, nó vẫn có thể nhanh chóng chạy thoát. Nhưng sau khi đã ấp ổ một thời gian, dù bị bắt, nó cũng thường chỉ xù lông, dùng mỏ mổ vào tay người chứ không muốn rời ổ. Lúc này, trứng đã đến gần cửa xoang bài tiết sinh dục, gà mái đang tập trung sức lực để chuẩn bị đẻ.
Việc đẻ trứng tiêu hao khá nhiều sức lực, vì vậy sau khi đẻ xong, gà mái thường nghỉ một lát rồi mới rời ổ. Khi đó, tinh thần của nó ở trạng thái hưng phấn nên nó liên tục kêu cục tác.
Tiếng kêu này còn có tác dụng thu hút gà trống. Nếu đi qua trại nuôi gà, ta có thể thấy gà trống thường đứng chờ gần ổ đẻ. Khi gà mái rời ổ và kêu cục tác, gà trống sẽ nhảy lên giao phối. Nhiều lần quan sát cho thấy, giao phối vào thời điểm này giúp trứng gà đẻ sau đó dễ được thụ tinh hơn, tức là có khả năng nở thành gà con cao hơn.