Tại sao đến mùa thu có một số lá cây lại chuyển sang màu đỏ?
Thời tiết mùa thu trong xanh, nếu đến ngắm cảnh Hương Sơn ở Bắc Kinh, bạn sẽ dễ bị cuốn hút bởi sắc đỏ phủ khắp núi đồi.
Màu sắc của lá do các loại sắc tố bên trong quyết định. Trong lá cây đang sinh trưởng bình thường có nhiều sắc tố màu xanh gọi là chất diệp lục, ngoài ra còn có carotin màu vàng, màu da cam và đôi khi có cả chất quỳ màu đỏ. Chất diệp lục và carotin đều tham gia vào quá trình quang hợp. Chúng tập trung trong những hạt nhỏ gọi là diệp lục thể bên trong tế bào, giống như những “nhà máy” nhỏ sản xuất lương thực. Tính chất hóa học của chất diệp lục rất dễ bị phá hủy. Mùa hè, lá cây giữ được màu xanh lâu là nhờ chất diệp lục mới liên tục được tạo ra để thay thế phần diệp lục già đã phai màu. Carotin ổn định hơn và còn có tác dụng bảo vệ nhất định đối với chất diệp lục. Đến mùa thu, lá không chịu được nhiệt độ thấp, khả năng tạo diệp lục dần mất đi, màu xanh nhạt dần, trong khi carotin vẫn còn, vì thế lá chuyển sang màu vàng.
Một số lá chuyển sang màu đỏ là vì trước khi rụng khoảng hơn nửa tháng, chúng sản sinh ra rất nhiều chất quỳ màu đỏ.
Lá đỏ ở Hương Sơn chính là như vậy. Lá đỏ Hương Sơn là lá của một loài cây gọi là hoàng lư. Nếu chú ý quan sát, bạn sẽ thấy không phải tất cả lá đều đỏ tươi; có lá màu da cam, có lá màu vàng và có lá chưa kịp chuyển đỏ. Khả năng sinh ra chất quỳ của lá còn liên quan đến sự thay đổi của môi trường xung quanh. Thời tiết càng lạnh càng có lợi cho việc hình thành nhiều chất quỳ.
Vào mùa thu, lá cây trên núi thường đỏ sớm hơn cây ở vùng đất bằng. Nguyên nhân là sự chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm trên núi lớn hơn, có lợi cho việc tích trữ đường trong lá, từ đó làm chất quỳ sinh ra nhiều hơn. Ngoài cây hoàng lư ở Hương Sơn, rừng phong ở vùng Giang Nam đến mùa thu cũng chuyển màu đỏ rất đẹp. Vì vậy người ta mới ví “Giang phong như lửa” để miêu tả cảnh ấy.
Hiện nay, con người đã nghiên cứu cấu tạo phân tử và tính chất hóa học của chất quỳ để tìm hiểu ngoài tác dụng tạo màu, nó còn có những vai trò nào khác.
