Tại sao thực vật cũng phải thở?

Con người luôn hô hấp: hít khí oxi và thải khí cacbonic. Con người cần làm như vậy, các loài động vật như trâu, bò, ngựa, chó, lợn v.v. cũng vậy. Điều thú vị là thực vật cũng phải hô hấp liên tục ngày đêm không nghỉ. Chỉ có điều, ban ngày có ánh sáng, tác dụng quang hợp rất mạnh, lượng khí cacbonic cần cho quang hợp vượt xa lượng cacbonic mà cây xanh thải ra khi hô hấp. Vì thế vào ban ngày, thực vật dường như chủ yếu quang hợp, hút khí cacbonic và nhả khí oxi. Đến tối, ánh sáng Mặt Trời không còn, quang hợp ngừng lại, lúc này thực vật chỉ còn hô hấp, tức là hít oxi và thải ra khí cacbonic.

Vậy thực vật hút khí từ đâu và thải khí ra bằng cách nào?

Thực vật không giống con người. Có thể nói toàn bộ cơ thể chúng đều là “lỗ mũi”: mỗi tế bào sống đều tiến hành hô hấp. Khí đi vào và đi ra thông qua những lỗ nhỏ trên cơ thể cây, giúp cây hít oxi và thải cacbonic.

Sự hô hấp của thực vật tiêu hao một phần chất hữu cơ trong cơ thể, nhưng sự tiêu hao này không phải vô ích. Thực chất, cây dùng khí oxi hít vào để phân giải chất hữu cơ. Khi chất hữu cơ bị phân giải, năng lượng được giải phóng, trở thành động lực cần thiết cho các hoạt động sinh lý như sinh trưởng, hấp thụ v.v. của cây. Tất nhiên, một phần năng lượng sau khi chuyển thành nhiệt cũng sẽ tiêu tán.

Tác dụng hô hấp đó của thực vật được gọi là “hô hấp ánh sáng”, có quan hệ mật thiết với quang hợp. Hô hấp ánh sáng phải tiêu hao một phần chất hữu cơ do quang hợp tạo ra. Có cây hô hấp ánh sáng tương đối mạnh nên tiêu hao nhiều hơn; có cây hô hấp ánh sáng yếu hơn nên tiêu hao ít hơn. Điều này liên quan trực tiếp đến sản lượng cây trồng, vì vậy các nhà khoa học rất coi trọng việc nghiên cứu chức năng sinh lý hô hấp ánh sáng của thực vật.