Tại sao nhiều loài hoa đẹp lại có độc?

Có nhiều loài hoa rất đẹp, được con người yêu thích, nhưng lại có độc. Chẳng hạn cây trúc đào có hoa màu hồng tươi, quanh năm ra hoa, nhưng lá, rễ và vỏ thân đều có độc; hoa của nó cũng có độc, chỉ là độc tính nhẹ hơn. Con người chỉ cần ăn một ít vỏ trúc đào tươi cũng có thể xuất hiện triệu chứng ngộ độc: ban đầu buồn nôn, đau bụng, sau đó tim đập nhanh, mạch loạn; nặng hơn có thể giãn đồng tử, đi ngoài ra máu, thậm chí co giật và tử vong. Nguyên nhân là trong cây trúc đào có nhiều loại glucoxit trợ tim có độc, rất có hại cho tim người.

Trong vườn hoặc trên sân thượng, chúng ta thường thấy những chậu hoa màu tím hồng gọi là hoa trường xuân. Loài này cũng thuộc họ trúc đào, rễ và lá chứa chất kiềm sinh vật indo. Chất kiềm này có thể ức chế quá trình tạo máu trong cơ thể người, đặc biệt có khả năng ức chế tủy xương rất mạnh, làm giảm bạch cầu. Tuy nhiên, nếu biết dùng theo cách lấy độc trị độc, chất kiềm này lại có hiệu quả chữa trị nhất định đối với một số bệnh như bệnh máu trắng, tức ung thư máu.

Thủy tiên là loài hoa được nhiều người yêu thích vào mùa đông. Nó ra hoa giữa trời giá lạnh, đặc biệt lá cây có màu xanh ngọc non khiến căn phòng như tràn đầy ý xuân. Nhưng thủy tiên cũng có độc, toàn thân đều độc, đặc biệt phần thân củ giống như củ hành có độc tính càng mạnh. Nếu ăn nhầm, người ta có thể bị nôn, đau bụng, mạch yếu, tiêu chảy, thở gấp, thân nhiệt tăng, hạ đường huyết, thậm chí có thể tử vong. Thành phần độc trong thủy tiên là kiềm sinh vật, hàm lượng trong thân củ khoảng 1%.

Nhài tím là loài hoa thường được trồng trong bồn hoa hoặc khoảng đất trống trước nhà. Hạt và rễ của cây đều có độc. Vì rễ to mập, giống cây thiên ma thường dùng làm thuốc trong Đông y, một số thương nhân Pháp từng lấy rễ nhài tím chế thành thiên ma giả. Nếu uống phải “thiên ma” này, người ta sẽ trúng độc, xuất hiện hiện tượng tê môi miệng, da tê kèm đau đầu, ù tai... Rễ nhài tím có chứa các thành phần hóa học như resin, axit hữu cơ, axit amin v.v.

Một số thực vật khác như hoa khiên ngưu, nếu ăn hạt và thân cây sẽ bị đau bụng, tiêu chảy, đi ngoài ra máu, tiểu ra máu, thậm chí làm tổn hại thần kinh não và thần kinh dưới lưỡi, khiến người ta không nói được và rơi vào trạng thái hôn mê. Nhiều loài hoa trong họ đỗ quyên cũng có độc, như hoa dương trịch trục: cả cây đều độc, trong đó hoa và quả có độc tính cao hơn, có thể làm tê liệt thần kinh, làm mất tri giác. Người ta còn dùng cây này làm thuốc sát trùng.

Tóm lại, không ít loài hoa tuy đẹp nhưng có độc. Chúng chỉ nên được ngắm nhìn, tuyệt đối không được ăn. Không chỉ vậy, phấn của một số loài hoa cũng có thể gây hại; nếu bay vào mũi khi ngửi hoa, chúng có thể gây dị ứng, đó cũng là một phản ứng do độc tính.