Tại sao có loài hoa nở vào buổi sáng, có loài hoa nở vào buổi tối?
Cứ vào sáng sớm mùa hè, hai bên đường, hoa khiên ngưu xòe to những chiếc “loa” màu lam tím đón ánh nắng Mặt Trời từ phương đông, trông rất vui mắt. Nhưng đến khoảng 9 – 10 giờ sáng hoặc giữa trưa, nếu ta đi xem, hoa khiên ngưu đã không còn chút sắc khí nào, cánh hoa héo rũ. Ngày hôm sau, chúng ta lại thấy những đóa hoa khiên ngưu mới nở.
Tại sao hoa khiên ngưu lại sớm nở trưa tàn như vậy?
Nói chung, tập tính sống của một số loài thực vật và động vật thường được hình thành qua quá trình chọn lọc tự nhiên lâu dài và được di truyền lại. Tuy nhiên, phần lớn còn chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường bên ngoài như ánh sáng, nhiệt độ v.v. Lấy hoa khiên ngưu làm ví dụ, không khí sáng sớm tương đối ẩm, ánh nắng yếu, điều kiện ấy thích hợp nhất cho hoa. Lúc đó, các tế bào biểu bì phía trong cánh hoa phát triển nhanh hơn các tế bào biểu bì phía ngoài, vì vậy cánh hoa cong xòe ra ngoài, tức là hoa nở. Đến trưa, ánh nắng mạnh hơn, không khí khô, những đóa hoa mềm mại vì thiếu nước mà héo đi.
Tuy hoa khiên ngưu cần ánh nắng, nhưng lại sợ nắng quá gắt. Không khí buổi sáng sớm phù hợp với nó, nên nó nở hoa vào sáng sớm. Một số thực vật khác lại có thời gian nở hoa trái ngược với hoa khiên ngưu, như hoa dạ hương, hoa nguyệt quang, hoa bầu v.v. Chúng sợ ánh sáng mạnh, ban ngày khép lại, tối mới nở. Tại sao như vậy?
Từ tập tính nở hoa của hoa khiên ngưu, chúng ta biết thời gian nở hoa của thực vật có quan hệ với môi trường bên ngoài, trong đó nhiệt độ và ánh sáng đều ảnh hưởng trực tiếp. Những loài hoa nở buổi tối cũng vậy. Ví dụ hoa quỳnh có cánh hoa to và mềm, cần nhiệt độ thích hợp mới nở. Ban ngày nhiệt độ quá cao, không khí khô; đến đêm khuya nhiệt độ lại hạ thấp, đều không thuận lợi cho hoa nở. Chỉ khoảng 9 – 10 giờ tối mùa hè, nhiệt độ và độ ẩm mới thích hợp nhất, vì thế hoa quỳnh thường nở vào buổi tối, hơn nữa chỉ nở trong hai, ba tiếng, nhờ vậy tránh được tổn hại do nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp.
Ngoài ra, các loài hoa khiên ngưu, hoa quỳnh, hoa nguyệt quang v.v. đều nhờ côn trùng truyền phấn. Ngoài ảnh hưởng của ánh sáng Mặt Trời và nhiệt độ, thời gian nở sớm hay muộn còn liên quan đến thời điểm côn trùng đi lấy mật. Sau khi trời tối, ong bướm thường đã nghỉ, lúc này chỉ còn vài loài bướm đêm hoạt động và thường xuất hiện sau hoàng hôn. Vì vậy, những loài hoa nhờ bướm đêm truyền phấn đều nở vào buổi tối.
Mỗi loài thực vật đều chọn thời gian thích hợp nhất để thụ phấn và ra hoa. Chỉ như vậy việc kết trái, truyền giống mới đạt kết quả.
