Mặt người trên sao Hoả: Vì sao mắt ta nhìn gà hoá cuốc?

Khả năng thu nhận các tín hiệu thị giác và lấp đầy chúng vào những khoảng trống cho phép loài người xử lý thông tin rất nhanh. Nhưng điều này đôi khi cũng gây ra sự “bé cái nhầm”, chẳng hạn khi ta nhìn thấy những vật thực tế không tồn tại ở đó. “Đó là biểu hiện của sự quen thuộc, chẳng hạn khi chúng ta nhìn thấy hình mặt người trên sao Hỏa, trong một cánh rừng hay trên một đám mây”, các nhà khoa học thuộc Đại học Boston, Mỹ, cho biết. “Chúng ta đã quá quen với khuôn mặt người đến mức có thể nhìn ra họ ở những nơi họ không hề xuất hiện”. Năm 1976, phi thuyền Viking 1 của NASA đã chụp ảnh một khu vực nhỏ trên bề mặt Hỏa tinh. Bóng của một trong các đỉnh núi ở đó đã gợi liên tưởng đến một khuôn mặt người. Để tìm hiểu hiện tượng đôi mắt “đánh lừa” này, các nhà khoa học đã nghiên cứu quá trình thu nhận tri giác, tức sự gia tăng tích lũy do tiếp xúc lặp đi lặp lại nhiều lần. Để chứng tỏ điều này xảy ra như thế nào, nhóm nghiên cứu đã huấn luyện mọi người trong phòng thí nghiệm làm quen với “các thông điệp tiềm thức”.

Người tham gia xem một màn hình máy tính có các chấm chuyển động mờ nhạt đến mức họ gần như không nhìn thấy. Trong thử nghiệm đầu tiên, họ không thể đoán ra các chấm đang chuyển động theo hướng nào. Trong một khóa huấn luyện sau đó, người tham gia được yêu cầu xác định những ký tự trên màn hình, trong khi các chấm vẫn tiếp tục chuyển động trên phông nền.

Cuối cùng, những người này một lần nữa đoán xem các chấm di chuyển theo hướng nào. Ngạc nhiên thay, họ có xu hướng gán cho các chấm hướng di chuyển trùng với hướng mà chúng đã chuyển động trong khóa huấn luyện. Vì một lý do nào đó, sự tập trung cao độ vào các ký tự đã cho phép họ lĩnh hội vô thức các dấu chấm. Họ đã tiếp nhận thông tin ấy mà thậm chí không nhận ra.