Vì sao máu của động vật bậc thấp không có màu đỏ?

Quan niệm cứ là máu thì phải có màu đỏ đã ăn sâu vào suy nghĩ của chúng ta đến mức nhiều người không nhận ra rằng vẫn có những loài có máu trong như nước, hơi vàng hoặc hơi xanh. Nhưng nếu để ý, bạn sẽ thấy màu máu kỳ lạ ấy chủ yếu xuất hiện ở các loài động vật bậc thấp.

Nguyên nhân là máu người và động vật bậc cao đều có hồng cầu chứa huyết sắc tố, còn nhiều loài động vật bậc thấp thì không có hồng cầu.

Nếu đưa máu người hoặc máu động vật bậc cao vào máy ly tâm rồi quay thật nhanh, máu sẽ tách thành ba phần rõ rệt. Tầng trên cùng có màu vàng, khá trong, gọi là huyết tương, chiếm khoảng 55% thể tích máu. Tầng giữa là một lớp mỏng màu trắng, gồm bạch cầu và một số thành phần khác của máu. Tầng dưới cùng là các tế bào hồng cầu màu đỏ tươi, chiếm khoảng 40-50%. Hồng cầu có màu đỏ vì trong thành phần của nó có chứa sắt, tức huyết sắc tố.

Đối với các động vật bậc thấp như tôm, cua, chuồn chuồn, nhện... thì khác. Máu của chúng chỉ có những tế bào trông giống bạch cầu ở động vật bậc cao, chứ không chứa hồng cầu. Vì vậy, máu của chúng không có màu đỏ. Một số loài động vật bậc thấp khác như giun đất, tằm cát cũng có máu đỏ, nhưng đó là do trong huyết tương có chứa huyết sắc tố, chứ không phải vì có hồng cầu.

Một số loài côn trùng khác lại có máu màu vàng hoặc xanh lục. Điều này là do trong huyết tương của chúng có một loại huyết tố chứa kim loại đồng. Đa số các loài động vật bậc thấp có máu không màu và trong suốt. Các nhà khoa học thường không gọi đó là máu, mà coi là một loại dịch thể.