Tại sao tàu vũ trụ được phóng theo chiều quay của trái đất?

Các vận động viên muốn nhảy xa phải lấy đà, muốn ném lao cũng cần lấy đà. Đó là cách lợi dụng lực quán tính. Lực quán tính giúp vận động viên hoặc cây lao bay xa hơn. Khi phóng tên lửa thuận theo hướng quay của Trái đất, chúng ta cũng đang mượn thêm lực quán tính ấy.

Ai cũng biết Trái đất tự quay quanh trục theo chiều từ Tây sang Đông. Nhưng Trái đất quay nhanh đến mức nào, và tên lửa có thể mượn được bao nhiêu vận tốc từ chuyển động tự quay này?

Thực tế, không phải mọi điểm trên Trái đất đều quay với tốc độ như nhau. Càng gần Bắc Cực và Nam Cực, tốc độ quay càng chậm; càng gần xích đạo, tốc độ quay càng lớn. Hình dung đơn giản, nó giống như chiếc đĩa hát quay trên máy quay đĩa: cùng một vòng quay, nhưng các điểm ở rìa đĩa đi được quãng đường dài hơn các điểm ở gần tâm. Tại trung tâm Bắc Cực và Nam Cực, tốc độ quay gần như bằng không. Nhưng ở vùng xích đạo, tốc độ này lên tới 465 mét/giây. Vì vậy, trừ hai khu vực ở trung tâm hai cực, tại hầu hết các nơi khác, con người đều có thể lợi dụng chuyển động quay của Trái đất.

Khi tàu vũ trụ được phóng lên ở vùng xích đạo, vận tốc của nó sẽ được cộng thêm vận tốc quay của Trái đất, tức khoảng 465 mét/giây. Nhờ vậy, dù lực phóng ban đầu của tàu yếu hơn một chút, nó vẫn dễ thắng sức hút Trái đất hơn. Tuy nhiên, càng lên các vĩ độ cao, tức càng gần hai cực, tốc độ quay của Trái đất càng chậm, nên tên lửa càng ít tận dụng được lực quay này.