Vì sao ở bãi biển phải đặt mức nước cảnh báo?

Mùa hè năm 1998, lưu vực sông Trường Giang ở Trung Quốc xảy ra một trận lụt lớn với tám lần đỉnh lũ. Do ảnh hưởng của trận lụt đặc biệt nghiêm trọng này, mực nước tại Thành Lăng Cơ, hồ Động Đình, tỉnh Hồ Nam vượt mức báo động suốt 84 ngày, cao hơn những trận lũ lịch sử trước đó. Ở đoạn sông phía dưới Nghi Xương, tỉnh Hồ Bắc, mực nước cũng vượt những mức lớn nhất từng ghi nhận, đồng thời thời gian duy trì mực nước cao kéo dài. Tại khu vực ven hồ Duyên Giang, mức nước báo động chủ yếu được thiết lập theo mực nước phòng ngự cao nhất. Còn ở bãi biển, việc đặt mức nước báo động nhằm đề phòng những biến đổi thời tiết bất thường gây nguy hiểm.

Như ta đã biết, thủy triều của biển có quy luật rõ ràng. Vào ngày sóc và ngày vọng hằng tháng, thủy triều lớn, mực nước khá cao, nhưng về cơ bản vẫn ổn định; sự chênh lệch mực nước hằng năm không nhiều, nên nhìn chung không gây tai họa lớn cho vùng ven biển. Điều gây tai họa cho vùng ven biển là những mực nước cao bất thường, phần nhiều do các cơn gió xoáy nhiệt đới gây ra.

Gió xoáy nhiệt đới mạnh là hệ thống thời tiết áp thấp chuyển động xoáy. Khi nó di chuyển trên biển, do khí áp ở vùng xoáy thấp hơn khí áp chung quanh, sự mất cân bằng áp suất không khí bên trong và bên ngoài làm xuất hiện gió xoáy trên biển. Gió xoáy mạnh thường làm nước biển dâng lên gần 1 m, đôi khi hơn 1 m; nguyên lý gần giống như khi ta dùng ống hút hút nước trong chai giải khát. Khi gió xoáy nhiệt đới mạnh từ phía nam di chuyển lên phía bắc, mực nước biển dâng cao cũng biến đổi theo.

Ở Bắc bán cầu, gió xoáy nhiệt đới mạnh khiến hướng chuyển động của nước biển hơi lệch sang phải so với hướng gió. Bờ biển Trung Quốc phần lớn chạy theo hướng bắc - nam; khi gió bắc thổi mạnh, nước biển dâng lên dọc bờ. Do bờ biển ngăn cản dòng nước, mực nước nhanh chóng tăng cao. Hiện tượng nước dâng này gọi là triều gió bão.

Triều gió bão thông thường không ảnh hưởng quá lớn đến bờ biển. Nhưng nếu nó xuất hiện đúng ngày vọng hoặc ngày sóc, nó có thể phá vỡ đê, nhấn chìm đồng ruộng, phá hoại đường giao thông, gây chết người và súc vật. Tháng 11 năm 1970, một cơn gió xoáy nhiệt đới mạnh đổ bộ vào Gana, gây thảm họa nặng nề nhất trong lịch sử nơi này. Mực nước dâng cao 7,2 m, đất bằng biến thành hồ nước, nhà cửa đổ sập, xác súc vật chết trôi dạt khắp nơi, số người chết lên đến 275.000. Trung Quốc cũng là một trong những nước thường xảy ra triều gió xoáy, tức triều cường kết hợp với xoáy; mỗi lần xảy ra thường gây tổn thất rất lớn.

Để phòng ngừa triều gió xoáy, trước hết phải xây dựng đê chắn biển. Tuy nhiên, xây đê cần vốn đầu tư rất lớn, không thể xây quá nhiều đê cao để ngăn mọi mực nước. Vì vậy người ta thường căn cứ vào mực nước cao trong lịch sử, kết hợp với hoạt động xã hội của cư dân vùng biển để xây đê và thiết lập mức nước báo động làm chuẩn cảnh báo. Trong thời gian có gió xoáy nhiệt đới mạnh, ban phòng chống căn cứ vào các mức nước quy định để kịp thời thông báo tình hình gió xoáy và nước dâng. Nếu gió xoáy gặp triều cường, chính quyền địa phương phải lập tức chuẩn bị cứu hộ như gia cố đê đập, sơ tán dân cư, di chuyển kho tàng… nhằm giảm thiệt hại do triều gió xoáy gây ra xuống mức thấp nhất.