Tại sao bị bóng đè?
Hiện tượng bóng đè, hay chứng liệt do ngủ (sleep paralysis), xảy ra ngay trước khi ngủ hoặc ngay khi thức giấc. Người gặp hiện tượng này cảm thấy toàn thân bị tê liệt, tỉnh táo nhưng không thể cử động chân tay, giống như bị ma quỷ đè lên người. Họ cũng có thể nghe hoặc nhìn thấy những ảo giác đáng sợ. Trừ khi tình trạng quá nặng, nhìn chung đây không được xem là bệnh lý cần điều trị; chỉ cần giảm stress và ngủ đủ giấc.
Bóng đè không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng có thể gây lo lắng. Bên cạnh đó, hiện tượng này cũng có thể xảy ra cùng với các rối loạn giấc ngủ khác, chẳng hạn như chứng ngủ rũ (narcolepsy). Bóng đè có thể bắt đầu từ thời niên thiếu và trở nên thường xuyên hơn trong những năm 20 và 30 tuổi.
Trong khi ngủ, cơ thể thư giãn và các cơ bắp không di chuyển, nhằm ngăn người ngủ tự làm mình bị thương khi có những hành động bất thường trong giấc mơ. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học cho thấy bóng đè thường xảy ra khi hormon trong cơ thể được tiết ra để ngăn giấc mơ tiếp tục chi phối hành động. Tuy nhiên, lúc đó ý thức của con người đã hoàn toàn tỉnh táo, nhưng cơ thể lại vẫn trong trạng thái tê liệt, tạo cảm giác bị bóng đè. Muốn hiểu nguyên nhân gây bóng đè, cần biết điều gì xảy ra trong khi ta đang ngủ. Nghiên cứu cho biết giấc ngủ diễn ra theo chu kỳ, mỗi chu kỳ được chia thành 2 pha: pha ngủ nhanh, hay pha cử động mắt nhanh, và pha ngủ chậm. Bóng đè khi ngủ liên quan đến sự gián đoạn hoặc phân mảnh của giấc ngủ mắt chuyển động nhanh, tức giấc ngủ REM. Cơ thể xen kẽ giữa pha cử động mắt nhanh và pha ngủ chậm, hay non-rapid eye movement (NREM).
Một chu kỳ REM-NREM kéo dài khoảng 90 phút, và phần lớn thời gian ngủ thuộc về NREM. Trong thời gian NREM, cơ thể thư giãn. Trong thời gian REM, mắt chuyển động nhanh nhưng cơ thể vẫn được thư giãn. Giấc mơ thường xuất hiện vào thời điểm này. Hiện tượng bóng đè xảy ra khi sự bất động của cơ thể trong pha ngủ nhanh vẫn tiếp tục duy trì, trong khi não bộ đã “thức giấc”. Các khu vực của bộ não chuyên phát hiện mối đe dọa khi đó ở trạng thái hoạt động cao và quá nhạy cảm.
