Tại sao cần phải cứu những thực vật đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng?

Cùng với sự phát triển không ngừng của nền kinh tế các nước, phạm vi hoạt động của con người trên Trái Đất cũng ngày càng mở rộng. Đến nay, các loài thực vật có quan hệ mật thiết với đời sống con người đang bị đe dọa nghiêm trọng về sự sinh tồn. Theo thống kê, đến năm 2000, trên toàn cầu có 1/3 số loài đứng trước nguy cơ hoặc đang bị đe dọa tuyệt chủng; ở một số khu vực công nghiệp hóa cao, sự mất mát các loài thực vật cũng khiến người ta kinh ngạc. Có thống kê cho thấy, trong số các loài thực vật từng tìm thấy ở châu Âu vào đầu thế kỷ XX, đến nay khoảng 1/10 đã không còn tìm thấy nữa.

Ví dụ ở quần đảo Hawaii, thực vật có mạch trên quần đảo có khoảng hơn 2.700 loài, trong đó 800 loài đang có nguy cơ tuyệt chủng và hơn 270 loài đã bị tuyệt chủng. Trong số những thực vật đang dần mất đi, không chỉ có các loài hoang dã, bán hoang dã, mà cả những loài được con người nuôi trồng cũng đang gặp số phận tương tự.

Vậy sự mất mát các loài thực vật gây ra hậu quả gì?

Trước hết, có một số thực vật là nguyên liệu quý để sản xuất thuốc, hương liệu và nguyên liệu công nghiệp. Một khi chúng bị tuyệt chủng, nhân loại sẽ mất đi nguồn tài sản quý báu. Thứ hai, có rất nhiều thực vật hoang dã trước đây chưa được con người khai thác sử dụng, nhưng qua quá trình chọn lọc tự nhiên lâu dài, chúng đã có những bản lĩnh cao cường và những đặc tính quý giá rất đa dạng, là nguồn tài nguyên tự nhiên quan trọng của nhân loại. Hẳn bạn đã từng ăn chuối tiêu. Chuối tiêu không có hạt, nhưng chuối tiêu hoang dã lại có hạt, hơn nữa hạt cứng như sạn nên không thể ăn được, vì vậy chuối tiêu hoang dại không được con người ưa thích. Tuy nhiên, khi toàn bộ chuối tiêu nuôi trồng ở châu Mỹ nhiệt đới bị căn bệnh Panama đe dọa nghiêm trọng, con người đành phải tìm đến chuối tiêu hoang dã để “chuyển” đặc tính kháng bệnh của thực vật hoang dã sang cây trồng, tạo ra giống cây có khả năng phòng chống bệnh.

Trong thực vật hoang dã có rất nhiều loài tốt. Gần đây, con người không ngừng tìm thấy một số thực vật hoang dã có ích trong việc chữa trị bệnh cao huyết áp, ung thư. Ở Hà Nam, Trung Quốc, người ta phát hiện một biến chủng cây khế gọi là cây khế lông mềm. Sau khi quả chín, bề mặt quả trơn bóng, so với loại lông cứng của New Zealand thì thích hợp hơn cho ăn sống và chế biến. Mọi người đều biết cây khế là một loại cây quả mới được ưa chuộng trên thế giới, nổi tiếng vì hàm lượng vitamin C cao. Mỗi 100 g quả tươi chứa 100 – 420 mg vitamin C, gấp 3 – 10 lần quả bình thường; quả có vị chua ngọt vừa miệng và mùi vị đặc trưng. Bạn biết không? Quê hương của cây khế là Trung Quốc, và nguồn quả này ở Trung Quốc thật phong phú.

Tất nhiên, có rất nhiều thực vật có giá trị đã biến mất trước khi con người kịp biết đến, sự mất mát này là điều không thể bù đắp. Nhưng nếu sự mất mát và phá hoại các loài thực vật diễn ra trên quy mô lớn, hệ thống sinh thái sẽ mất cân bằng, dẫn đến châu lục xanh biến thành sa mạc, hạn hán, mưa gió thất thường và lũ lụt liên tiếp xảy ra. Khi đó, con người cũng không thể thoát khỏi sự trừng phạt của thiên nhiên.

“Cứu lấy thực vật” là lời kêu gọi khẩn cấp của các nhà khoa học và sinh vật học trên thế giới. Việc cứu và bảo vệ các loài thực vật sắp tuyệt chủng đã trở thành mối quan tâm chung mang tính quốc tế. Gần đây, một số nước đã bắt đầu xây dựng kho hạt giống hoặc kho gen có quy mô lớn, thiết bị tiên tiến, cố gắng thu thập và bảo tồn giống cây cũng như nguồn gen của các nơi trên thế giới, đồng thời chọn lựa các biện pháp bảo vệ thiết thực, hiệu quả. Có thể tin rằng một số loài thực vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng sẽ được cứu lấy, và thảm thực vật xanh trên hành tinh chúng ta sẽ được bảo tồn.