Sau khi trâu, bò và dê ăn xong cỏ, tại sao miệng không ngừng nhai?

Nếu chú ý quan sát, bạn sẽ thấy trâu, bò và dê khi nghỉ ngơi hoặc nằm trên đất vẫn nhai liên tục, giống như đang nghiền một thứ gì rất dai. Rốt cuộc nguyên nhân là gì?

Hóa ra dạ dày của trâu, bò và dê không giống nhiều loài động vật khác. Động vật thông thường chỉ có một ngăn dạ dày, còn dạ dày của trâu, bò và dê lại có bốn ngăn: dạ cỏ hay túi cỏ là ngăn thứ nhất, tổ ong là ngăn thứ hai, lá sách là ngăn thứ ba và múi khế là ngăn thứ tư.

Túi cỏ là ngăn lớn nhất trong bốn ngăn; ba ngăn còn lại cộng lại cũng chưa bằng một nửa túi cỏ. Phía trước túi cỏ nối với thực quản, phía dưới thông với ngăn thứ hai. Vì mặt trong của ngăn thứ hai có các ô nhỏ hình lục giác, trông rất giống tổ ong, nên các nhà động vật học gọi nó là tổ ong. Tổ ong thông với lá sách hình bầu dục. Trong lá sách có rất nhiều nếp nhăn lớn nhỏ; một đầu của nó nối với múi khế hình quả lê. Trên múi khế có tuyến tiết dịch tiêu hóa.

Khi trâu, bò và dê ăn cỏ, chúng không nhai kỹ mà nuốt khá nhanh, thức ăn tạm thời được chứa trong túi cỏ. Trong túi cỏ không có tuyến tiêu hóa, thức ăn được nước và nước bọt làm mềm, sau đó nhờ vi sinh vật và động vật nguyên sinh trong dạ dày tiêu hóa sơ bộ. Phần thức ăn tiêu hóa dở này lại được đưa trở về miệng để nghiền nhỏ, rồi nuốt vào tổ ong, tiếp tục đến lá sách và cuối cùng được tiêu hóa hoàn toàn trong múi khế. Vì thế, khi trâu, bò và dê nghỉ ngơi mà miệng vẫn nhai không ngừng, thực ra đó là cỏ chứa trong túi cỏ đang được đưa lên miệng để nghiền lại. Những loài đưa thức ăn trở lại miệng để nhai kỹ như vậy gọi là động vật nhai lại. Ngoài trâu, bò và dê, lạc đà và hươu cũng là động vật nhai lại, tuy dạ dày của lạc đà chỉ có ba ngăn.

Nhai lại là một sự thích nghi sinh học của các động vật ăn cỏ. Nhờ vậy, chúng có thể nhanh chóng gặm rất nhiều cỏ trên cánh đồng rộng, tích trữ thức ăn vào túi cỏ, rồi sau đó trở về nơi cư trú, đưa thức ăn đã nuốt trở lại miệng để nhai thật kỹ.