Hình dáng của vi sinh vật nào là nhỏ nhất?

Nếu nói đến những sinh vật có thân hình lớn nhất, hầu như ai cũng biết dưới đại dương có cá voi, trên mặt đất có voi, và trong thế giới thực vật có những cây thông cao tới 100 m. Nhưng nếu hỏi sinh vật nào nhỏ nhất thì câu trả lời không dễ chút nào.

Trước đây, mọi người thường cho rằng vi khuẩn là sinh vật nhỏ bé nhất, vì mắt thường không thể nhìn thấy chúng mà phải dùng kính hiển vi mới quan sát được.

Năm 1892, nhà khoa học người Nga Ivanovoski phát hiện một loại siêu vi trùng có kích thước cực nhỏ. Kính hiển vi thông thường hầu như không thể thấy được chúng; phải dùng kính hiển vi phóng đại hàng vạn hoặc hàng chục vạn lần mới có thể làm chúng hiện rõ.

Ban đầu, nhiều người cho rằng siêu vi trùng không thuộc về sinh vật, vì cấu tạo của nó quá đơn giản, thậm chí không có một tế bào hoàn chỉnh. Nó cũng không giống các vi sinh vật khác, không thể phát triển và sinh sôi trong môi trường nuôi cấy thông thường. Khi bị tách khỏi tế bào, siêu vi trùng gần như không biểu hiện dấu hiệu sống; nhưng khi được đưa vào tế bào, nó lại thể hiện đầy đủ đặc trưng của sự sống. Vì vậy, siêu vi trùng dường như nằm ở ranh giới giữa sinh vật và phi sinh vật.

Sau khi siêu vi trùng được phát hiện, các nhà khoa học đều công nhận nó là vi sinh vật nhỏ nhất.

Nhưng đến năm 1971, các nhà khoa học lại phát hiện thủ phạm gây bệnh thân củ hình cọc sợi ở khoai tây là một dạng vật chất sinh học còn nhỏ hơn và đơn giản hơn siêu vi trùng. Nó nhỏ hơn khoảng 80 lần so với siêu vi trùng nhỏ nhất được biết khi đó. Vì thế, các nhà khoa học đặt tên cho nó là “virut”.

Virut không có protein, chỉ có axit nucleic, khối lượng phân tử của toàn bộ cơ thể gần như tương đương một số phân tử hữu cơ không có sự sống. Vì vậy, virut được xem là vi sinh vật nhỏ nhất mà loài người hiện nay phát hiện được.