Vì sao bánh xe lại phải là hình tròn?

Vì sao bánh xe lại có dạng hình tròn? Điều này không chỉ đơn giản là để xe chạy bon bon trên đường. Dĩ nhiên, chẳng ai thấy một chiếc xe có thể chạy êm ái với bánh xe hình tam giác.

Nói như vậy tuy không sai, nhưng vẫn chưa thật thuyết phục, vì đó chỉ là kinh nghiệm cảm giác. Muốn hiểu rõ hơn, cần xét đến tính chất của hình tròn.

Vậy hình tròn có tính chất gì? Khi vẽ một đường tròn bằng compa, ta quay quanh một điểm cố định gọi là tâm. Bất kỳ điểm nào trên đường tròn cũng cách tâm một khoảng không đổi, gọi là bán kính. Đây là tính chất quan trọng nhất của hình tròn.

Nếu bánh xe là hình tròn và trục xe được lắp tại tâm đường tròn, thì khi xe chuyển động trên mặt đất, trục xe luôn cách mặt đất một khoảng bằng bán kính bánh xe. Vì vậy, người ngồi trong xe sẽ cảm thấy ổn định khi xe chạy. Nếu bánh xe bị biến dạng, không còn là hình tròn, vành xe sẽ có chỗ cao, chỗ thấp, khiến sàn xe lúc nâng lên lúc hạ xuống. Khi đó, xe chạy sẽ xóc đến mức khiến người ngồi đầu váng mắt hoa.

Việc chế tạo bánh xe hình tròn còn có một nguyên nhân khác. So với việc kéo lê một vật bất kỳ trên mặt đường, kéo xe có bánh sẽ đỡ tốn sức hơn nhiều, vì lực ma sát ở bánh xe nhỏ hơn trong nhiều trường hợp khác.