Thế nào là bàn thất xảo

Bàn thất xảo là loại bàn dã chiến được lắp ghép từ bảy mảnh: năm hình tam giác, gồm hai hình lớn, hai hình nhỏ và một hình trung bình; một hình bình hành; và một hình vuông. Bảy mảnh này ghép lại có thể tạo thành một hình vuông. Nếu chọn hình vuông ghép được có cạnh bằng 4, ta có thể tính kích thước của từng mảnh ghép. Bảng mảnh ghép có 5 x 3 + 4 + 4 = 23 đường biên. Độ dài các đường biên chỉ thuộc bốn loại: 2, 4, √2 và 2√2. Hơn nữa, 2√2 và 4 lần lượt gấp đôi √2 và 2, nên chiều dài các cạnh của bàn thất xảo thực tế chỉ có hai loại cơ bản. Chính vì vậy, các mảnh này dễ lắp ghép thành nhiều kiểu bàn có hình dạng khác nhau.

Bàn thất xảo đã xuất hiện ở Trung Quốc hơn một nghìn năm trước. Khi ấy, nó được gọi là “kỷ yến”, tức bàn tiệc, là loại bàn chân thấp dùng trong các buổi yến tiệc. Điều thú vị là mỗi chiếc bàn, dù lắp ghép theo những quy cách khác nhau, vẫn có kích thước nhất định đã chọn trước; khi tháo rời, từng mảnh lại có thể dùng riêng. Khi có đông khách, tùy nhu cầu, người ta có thể ghép thành mặt bàn lớn hơn và thay đổi rất nhanh. Vì thế, loại bàn này được nhiều người yêu thích. Vào thời Tống, bàn tiệc chỉ có sáu mảnh, sau này mới thêm một mảnh nữa thành bảy.

Từ các buổi yến tiệc, bàn thất xảo dần lan truyền ra nước ngoài và được gọi là “bàn Nhà Đường”. Nó được lưu truyền đến ngày nay vì chỉ với bảy mảnh gỗ, người ta có thể sắp xếp thành nhiều kiểu mặt bàn khác nhau; hơn nữa, cùng một kiểu mặt bàn lại có thể có nhiều cách lắp ghép.

Vậy diện tích lớn nhất mà bàn thất xảo có thể ghép được là bao nhiêu? Ta thử tính. Hai tam giác nhỏ, mỗi hình có diện tích bằng 1. Tam giác trung bình, hình bình hành và hình vuông đều có diện tích bằng 2, vì chúng có thể do hai tam giác nhỏ ghép lại. Hai tam giác lớn mỗi hình có diện tích bằng 4. Một tam giác lớn có thể được ghép từ hai tam giác nhỏ với hình bình hành; cũng có thể được ghép từ hai tam giác nhỏ với hình vuông; hoặc từ hai tam giác nhỏ với tam giác trung bình. Tổng diện tích của bảy mảnh ghép là:

1 + 1 + 2 + 2 + 2 + 4 + 4 = 16

Đó cũng chính là diện tích lớn nhất mà bàn thất xảo có thể lắp ghép được.

Bạn hãy thử xem với bàn thất xảo, mình có thể tạo ra bao nhiêu kiểu mặt bàn khác nhau.