Bí ẩn của cây tầm gửi

Vào những ngày mùa này trong năm, những chùm cây tầm gửi với quả trắng mọng và lá xanh mướt thường được treo trên cửa ra vào các ngôi nhà, gợi cảm hứng cho những đôi bạn trẻ trao nhau nụ hôn. Nhưng không phải ai cũng biết rằng đó là một trong những loài cỏ dại độc hại nhất. Có hơn 1.300 loài tầm gửi, trong đó có hai loài phổ biến nhất thường được treo trên cửa nhà trong ngày lễ mùa Đông như một biểu hiện của thiện chí và tình bằng hữu. Tuy nhiên trên thực tế, tất cả chúng lại là những kẻ ăn bám trên cành cây và cây bụi, lấy cắp thức ăn và nước của “chủ nhà”. Qua thời gian, chúng làm tổn hại sự phát triển của cây, thậm chí có thể khiến cây chết. Hầu hết các loài tầm gửi có lá xanh, giúp chúng tự tạo năng lượng nhờ quá trình quang hợp. Vì thế, các nhà khoa học gọi chúng là loài bán ký sinh.

Từ Mistletoe, tức cây tầm gửi, bắt nguồn từ thực tế rằng loài cây này thường xuất hiện ở những nơi chim muông để lại chất thải. Theo tiếng Anglo-Saxon, mistel có nghĩa là phân, còn tan có nghĩa là cành cây. Vì vậy, tên thông thường của nó có nghĩa là “phân trên cành cây”. Tên khoa học của tầm gửi cũng không hay ho hơn. Trong tiếng Hy Lạp, phoradendron có nghĩa là “kẻ trộm trên cành cây”. Hạt của tầm gửi được phát tán qua mỏ, chân và cơ quan tiêu hóa của loài chim. Đó là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi: nhiều loài chim sử dụng tầm gửi để làm tổ.

Trong các loài tầm gửi, tầm gửi lùn là một kẻ nguy hiểm đối với ngành lâm nghiệp. Chỉ riêng ở Colorado, Mỹ, nó có thể làm giảm một nửa sản lượng gỗ hằng năm. Loài thực vật này bám rễ vào những cây to trưởng thành, làm suy yếu chúng bằng cách hút chất dinh dưỡng và nước. Khi quả của tầm gửi lùn chín, chúng sẽ nổ tung và bắn hạt đi xa tới 15m. Những hạt ấy lại đọng trên cành cây non, rồi sau khi nảy mầm, tiếp tục đánh cắp chất dinh dưỡng từ những nạn nhân mới.

Các nhà lâm nghiệp và các công ty khai thác gỗ đã phải vật lộn nhiều năm để ngăn chặn sự phát tán của loài cây bé nhỏ nhưng nguy hiểm này. Việc ngăn cản nó thậm chí còn khó hơn cả ngăn côn trùng.

Bất chấp nỗi kinh hoàng do tầm gửi gây ra, loài thực vật này lại đưa con người xích lại gần nhau hơn theo một truyền thống lâu đời. Vì cây tầm gửi ra quả vào mùa Đông, nhiều nền văn hóa thường coi nó là biểu tượng của sự phì nhiêu, màu mỡ. Việc trao nhau nụ hôn dưới cây tầm gửi có nguồn gốc từ thời cổ đại của người Druid. Khi kẻ thù chạm trán nhau dưới cây tầm gửi trong rừng, họ phải hạ vũ khí và ngừng giao chiến cho tới ngày hôm sau. Từ truyền thống này, người ta mới treo cây tầm gửi lên cửa nhà và hôn nhau dưới tán lá xanh. Cây tầm gửi đã xuất hiện từ nghìn năm nay và là một phần không thể thiếu của khu rừng.