Công thức Luan vũ trụ là gì?

Vũ trụ rộng lớn mênh mông. Ngoài Trái Đất, liệu trên những tinh cầu khác có ẩn giấu người ngoài hành tinh, tức những sinh vật có trí tuệ cao cấp hay không? Năm 1974, trong lễ khánh thành lần thay thế kính viễn vọng lớn nhất trên Trái Đất, con người từng phát đi một bức điện đầu tiên nhằm thông báo với nền văn minh ngoài hành tinh. Năm 1972 và năm 1977, các thiết bị thám hiểm vũ trụ mang tên “Người tiên phong” cũng lần lượt được phóng đi, mang theo danh thiếp và tiếng nói của Trái Đất vào không gian mênh mông để tìm kiếm bạn bè của loài người.

Nhưng những người ngoài hành tinh mà con người luôn mong mỏi ấy thực sự đang ở đâu trong vũ trụ? Đó là câu hỏi tự nhiên mà nhân loại từ lâu đã muốn tìm lời giải. Công thức Luan vũ trụ là một phương pháp suy luận bằng toán học nhằm tìm kiếm đáp án cho câu hỏi ấy. Tuy không trực tiếp chỉ ra nơi nào có người ngoài hành tinh, công thức này có thể dùng các con số để tính toán một cách hợp lý khả năng tồn tại người ngoài hành tinh trong vũ trụ.

Công thức Luan cho rằng vũ trụ mênh mông giống như một sa mạc vô tận. Những sinh vật cao cấp sống trong đó, đặc biệt là các tinh cầu có nền văn minh kỹ thuật cao, giống như những mảng xanh nhỏ bé, cô đơn và cách biệt giữa sa mạc bao la. Giả sử N là số “mảng xanh” ấy, thì N bằng tích của các yếu tố sau.

N = R* fp ne fl fi fc L.

Những ký hiệu trong công thức lần lượt có ý nghĩa như sau.

R*: biểu thị tỉ lệ ra đời trung bình của các hằng tinh. fp: biểu thị tỉ lệ hằng tinh nằm trong các hệ hành tinh. ne: biểu thị tỉ lệ hành tinh có thể có người ở quanh các hằng tinh thuộc những hệ hành tinh ấy. fl: biểu thị trong số các hành tinh có thể có người ở, tỉ lệ hành tinh thật sự có sự sống. fi: biểu thị trong số các hành tinh có sự sống, tỉ lệ hành tinh có sinh vật cao cấp. fc: biểu thị trong số các hành tinh có sinh vật cao cấp, tỉ lệ hành tinh có khả năng thông tin giữa các ngôi sao.

L: biểu thị số năm mà một nền văn minh kỹ thuật cao cấp có thể kéo dài.

Dựa vào kết quả tính toán các yếu tố trên, có thể ước tính trong hệ Ngân hà có khoảng 2484 thiên thể sở hữu nền văn minh cao cấp. Con số này so với hơn 100 tỉ hằng tinh trong hệ Ngân hà là vô cùng nhỏ. Vì vậy, không khó hiểu khi con người đã tốn rất nhiều công sức mà vẫn chưa tìm thấy dấu vết của người ngoài hành tinh.

Công thức Luan nổi tiếng kể trên do nhà khoa học Mỹ chuyên nghiên cứu người ngoài hành tinh, Flank Đrak, đưa ra vào năm 1960. Cần nói rõ rằng đây không phải công thức Luan duy nhất về vũ trụ. Sau Đrak, một số nhà nghiên cứu khác cũng từ những góc độ khác nhau tìm hiểu khả năng tồn tại người ngoài hành tinh trong vũ trụ. Chẳng hạn, nhà văn nổi tiếng Kfu và nhà thiên văn Yasimov của Mỹ từng đưa ra các công thức tính toán khác. Theo công thức Yasimov, trong hệ Ngân hà có thể có khoảng 2 vạn 8 nghìn thiên thể sở hữu nền văn minh cao cấp. Dù con số này lớn gấp 10 lần kết quả trên, tỉ lệ ấy vẫn rất nhỏ. Qua đó có thể thấy, giữa bầu trời đầy sao lấp lánh, việc tìm nơi cư trú của người ngoài hành tinh là vô cùng khó khăn.