Cua nhỏ có bao nhiêu biện pháp phòng thân?
Cua là loài động vật rất quen thuộc với con người. Dù ở nước ngọt, nước mặn, bờ đê hay bãi cát, gần như nơi nào cũng có thể bắt gặp bóng dáng của chúng. Ngoài một số ít loài cua tương đối lớn như cua lông, cua biển mai hình thoi, cua càng lớn..., trong hơn 6000 loài cua trên thế giới, cua nhỏ chiếm tuyệt đại đa số. Chúng gần như lúc nào cũng sống trong nguy cơ bị săn bắt. Tuy “cá lớn nuốt cá bé” vốn là quy luật tự nhiên, nhưng cua không cam tâm trở thành món ăn ngon trong miệng kẻ mạnh. Trong quá trình sinh sống lâu dài, chúng đã hình thành nhiều kĩ xảo phòng thân khiến nhiều loài động vật khác phải e ngại, nhờ đó chiếm được vị trí vững chắc trong nhóm động vật không xương sống. Vậy cua có những biện pháp phòng thân đặc biệt nào?
Thứ nhất, cua có đôi mắt rất đặc biệt: mắt thóp. “Trông mặt mà bắt hành động”, đôi mắt của cua mọc trên cuống mắt, phần gốc cuống có khớp linh hoạt, khiến cuống mắt dài này vừa có thể dựng thẳng vừa có thể cụp xuống. Khi dựng lên, cua giống như được gắn hai chòi canh, có thể nhìn khắp xung quanh; khi cụp xuống, đôi mắt thậm chí có thể giấu vào hốc mắt. Một số loài cua cát có thể vùi cả cơ thể xuống bùn cát, chỉ để lộ đôi mắt quan sát tình hình xung quanh. Đây là tấm lá chắn phòng thân thứ nhất của cua.
Tất nhiên, chiếc càng lớn mới là vũ khí chủ yếu của cua. Nó vừa dùng để bắt mồi, vừa dùng để đào hang ẩn nấp, lại còn là “biển hiệu” để tìm bạn tình. Khi kẻ địch xuất hiện, chiếc “biển hiệu” ấy lập tức biến thành vũ khí chống lại đối phương. Dù kẻ địch mạnh hơn, chiếc càng lớn ít nhất cũng có thể phát huy tác dụng đe doạ nhất định. Đây là biện pháp phòng thân thứ hai của cua.
Một số loài cua nhỏ, nếu cảm thấy không chắc thắng khi đối kháng, sẽ chọn cách bỏ chạy. Tư thế chạy trốn của cua rất đa dạng: không chỉ bò ngang, có loài còn bò thẳng. Khi khẩn cấp, cua cát có thể chạy vòng quanh với tốc độ 7 km/h, còn nhanh hơn người đi bộ. Đây là biện pháp phòng thân thứ ba của cua.
Ba phương pháp trên là những cách phòng thân thường gặp của cua. Một số loài cua lại không dùng cách thông thường mà sử dụng những kĩ xảo nhỏ để tự bảo vệ. Những loài cua sống ở vùng biển nóng thường lợi dụng môi trường làm vật che chắn, tiến hành ngụy trang rất khéo. Nếu chỉ nhìn riêng con cua, ta có thể thấy màu sắc của chúng khá sáng, hoa văn cũng rất bắt mắt; nhưng khi đặt vào môi trường sống, chúng lại hòa hợp với thiên nhiên một cách đáng kinh ngạc. Chẳng hạn, một loài cua gọi là cua lưng phẳng có màu sắc thay đổi khiến từng bộ phận cơ thể đều phối hợp ăn ý với môi trường. Đây là kĩ xảo phòng thân nhờ mượn môi trường làm vật che chở.
Cua còn biết lợi dụng các động vật có độc tố để bảo vệ chính mình. Một số động vật xoang tràng có độc, nên cá con nhìn thấy thường tránh xa. Cua lợi dụng đặc điểm này, dùng càng kẹp hải quỳ có độc rồi mang theo khi di chuyển, giống như đem thần hộ mệnh bên mình. Tuy là mượn oai hùm, nhưng cách này rất có lợi cho sự an toàn của chúng. Cua vằn còn tiến thêm một bước, dứt khoát trốn vào trong hải quỳ; ai dám chạm vào hải quỳ có độc? Ngoài ra còn có cua sừng trâu sống cộng sinh với hải quỳ, cua đậu sống nhờ trong màng ngoài của động vật nhuyễn thể... Mỗi loài cua đều có bản lĩnh đáng kinh ngạc. Nhờ vậy, những động vật nhỏ bé này mới có thể giữ được vị trí của mình trong sông nước, biển hồ.
