Côn trùng có những điểm đặc biệt nào?

Động vật sống trên Trái Đất có khoảng 1,2 triệu loài, bao gồm cá bơi dưới nước, chim bay trên trời và thú sống trên mặt đất. Nhưng nhóm chiếm số lượng nhiều nhất lại là côn trùng. Theo thống kê của các nhà sinh vật học, trong giới động vật, 80% là côn trùng; nói cách khác, số loài côn trùng xấp xỉ 1 triệu loài.

Loài sâu bọ nào được gọi là côn trùng? Các nhà động vật học cho biết ngoại hình của côn trùng rất đặc biệt: bên ngoài cơ thể thường được bao bọc bởi lớp vỏ cứng, còn cơ thể chia thành ba phần rõ ràng là đầu, ngực và bụng.

Tất cả côn trùng đều có sáu chân và hai đôi cánh mọc ở phần giữa ngực. Có một số loài nhìn như chỉ có một đôi cánh hoặc không có cánh, đó là vì trong quá trình thích ứng với môi trường, cánh của chúng đã dần thoái hoá. Nếu dùng kính phóng đại quan sát tỉ mỉ, ta vẫn có thể tìm thấy vết tích của hai đôi cánh.

Phần đầu của côn trùng đều có một đôi xúc tu có thể lay động linh hoạt. Xúc tu không chỉ là đặc trưng của côn trùng, mà còn giống như một đôi ăng-ten đa công dụng, là cơ quan cảm giác rất tinh nhạy. Ví dụ, con thiêu thân cái chỉ cần phát ra tín hiệu giới tính 0,05-0,1 micrôgam lan truyền trong không khí, xúc tu của thiêu thân đực ở nơi xa đã có thể tiếp nhận và lần lượt bay đến giao phối.

Đại đa số côn trùng có mắt kép lớn, được tạo thành từ nhiều mắt nhỏ hình lục giác. Mỗi mắt kép ít nhất có 5-6 mắt nhỏ, còn loại lớn nhất có thể gồm mấy vạn mắt nhỏ. Ngoài ra, côn trùng còn có cơ quan lấy thức ăn đặc biệt ở hai bên miệng, và trong đời sống của chúng có giai đoạn biến thái rất đặc biệt.

Rất nhiều người lầm tưởng nhện là côn trùng, nhưng thực ra nhện khác côn trùng rất nhiều. Ví dụ, nhện có tám chân, trên đầu không có xúc tu, cũng không có mắt kép; ngoài ra phần đầu và phần ngực của nhện hợp lại với nhau, không chia thành ba phần đầu, ngực, bụng như côn trùng.

Ngoài nhện, rết có rất nhiều chân, bọ cạp có nọc độc ở đuôi, một số ấu trùng nhỏ sống dưới nước tuy có hình dáng gần giống côn trùng, nhưng đều không thuộc lớp côn trùng. Chúng chỉ có quan hệ họ hàng tương đối gần với côn trùng mà thôi.