Vì sao trong đêm tối, khi đi ở chỗ trống, ta thường hay quay vòng vê chỗ cũ?

Đêm tối mịt, nếu đi bộ ở chỗ trống, người ta thường dễ lạc đường. Điều thú vị là cách lạc đường đại thể rất giống nhau: trong một phạm vi nhất định, họ thường quay vòng rồi trở về chỗ cũ. Dân gian thường gọi hiện tượng này là “quỷ đưa đường”.

Vì sao lại xuất hiện hiện tượng như vậy? Từ những năm 50 của thế kỷ XX, nhà sinh vật học Na Uy Jathơpoke đã quyết tâm làm sáng tỏ câu hỏi này. Trong hơn 30 năm, ông đi khắp Ai Cập, Trung Quốc, Ấn Độ, Myanmar, các nước châu Âu và châu Mỹ, phỏng vấn nhiều người đi nhiều biết rộng, đồng thời tiến hành thực nghiệm nghiên cứu. Cuối cùng, Yathơpoke đã tìm được câu trả lời có tính khoa học.

Nguyên nhân là khi đi bộ, ta thường chú ý đến đôi chân của mình để giữ cho thân thể đi theo đường thẳng. Ở đây, vai trò quyết định không phải là đôi chân mà là đại não và con mắt. Nhưng ở đa số người, mức độ phát triển của bắp chân trái và phải không giống nhau; bắp chân phải thường phát triển dài hơn chân trái. Ví dụ, ở nam giới, một bước chân phải dài khoảng 66 cm, còn một bước chân trái chỉ khoảng 40-51 cm, tức bước chân phải luôn bằng khoảng 3/2 bước chân trái. Nếu người này đi 10 bước, tức mỗi chân đi 5 bước, thì chân phải đã đi được 3,3 m, còn chân trái chỉ đi được 2,2 m. Khi đại não và con mắt cùng chỉ huy, người đi bộ sẽ biết tự điều chỉnh, chẳng hạn thân hơi hướng về bên phải thì mũi chân cũng lệch về bên phải một chút, hoặc cố ý ra lệnh cho chân phải bước dài hơn.

Nhưng trong đêm tối, đại não và con mắt không phát huy được tác dụng như bình thường, nên mỗi lần đi một bước, thân thể lại lệch trái một chút. Cuối cùng, đường đi của người này trở thành hai vòng tròn hoàn chỉnh. Vòng tròn ngoài là quỹ tích của chân phải, còn vòng tròn trong là quỹ tích của chân trái.