Giun đất có mắt hay không?
Giun đất còn được gọi là “khúc thiện”, “địa long”. Loài động vật thân đốt âm thầm này có cơ thể dài, sống trong đất ẩm và tơi xốp, di chuyển khá linh hoạt. Khi gặp hòn đá hoặc gốc cây cứng, chúng nhanh chóng đổi hướng và đi vòng qua. Vậy bằng cách nào giun đất biết phía trước có chướng ngại vật?
Có người nói giun đất có mắt và dựa vào mắt để nhận biết phương hướng. Cũng có người cho rằng động vật thân đốt còn thấp hơn côn trùng nên cơ quan của chúng chưa phân hóa thành mắt. Theo nghiên cứu của các nhà động vật học, do sống lâu trong đất, phần đầu của giun đất đã thoái hóa và không có mắt. Phần nhô ra ở trước đầu là miệng lá trước, không có chức năng thị giác, chủ yếu dùng để tìm thức ăn và đào đất chui hang.
Tuy không có mắt, giun đất lại có cơ quan xúc giác rất phát triển, gồm giác quan biểu bì, giác quan khoang miệng và giác quan cảm nhận ánh sáng. Nhờ đó, chúng phản ứng rất nhạy với vật thể và môi trường tiếp xúc trong khi bò về phía trước.
Các nhà khoa học đã tiến hành hai thí nghiệm về xúc giác của giun đất. Thí nghiệm thứ nhất là đặt một tấm thép hoặc hòn đá trên đường đi của giun; khi da giun tiếp xúc với vật thể, chúng lập tức đổi hướng để tránh. Thí nghiệm thứ hai là đặt giun ở nơi có cường độ ánh sáng khác nhau; kết quả cho thấy giun bò về phía ánh sáng yếu. Điều đó chứng tỏ giun đất dùng cơ quan xúc giác thay cho chức năng của mắt, đồng thời rất mẫn cảm với cường độ ánh sáng. Khi gặp ánh sáng mạnh, chúng sẽ lẩn trốn theo bản năng, hoàn toàn thích nghi với đời sống trong đất.
