Trong vũ trụ còn có "hệ Mặt trời" khác không?

Ngoài hệ Mặt Trời của chúng ta, xung quanh các hằng tinh khác có tồn tại hành tinh hay không?

Đây là một vấn đề rất thú vị, đồng thời liên quan trực tiếp đến câu hỏi trên các thiên thể khác có sự sống hay không. Bởi sự sống chỉ có thể tồn tại trên những hành tinh quay quanh hằng tinh và có đầy đủ điều kiện thích hợp.

Từ lâu, các nhà khoa học đã cố gắng tìm kiếm những “hệ Mặt Trời” bên ngoài hệ Mặt Trời của chúng ta. Sao Panate trong chòm sao Đà phu, cách ta 5,9 năm ánh sáng, từng được nhắc đến khá sớm. Fantkanf, nhà thiên văn Mỹ, sau khi phân tích toàn bộ tư liệu thu thập từ năm 1938 đến nay về ngôi sao này, luôn cho rằng xung quanh nó có hai thiên thể cấp sao hành tinh, khối lượng lần lượt bằng một nửa và lớn hơn một nửa sao Mộc. Có người còn cho rằng không phải hai mà là ba thiên thể. Dĩ nhiên, số người phản đối quan điểm này cũng không ít.

Trong một thời gian dài trước đây, thỉnh thoảng lại có tin nói rằng xung quanh một hằng tinh nào đó có thể có hành tinh. Đến thập kỷ 80 của thế kỷ XX, những tin như vậy càng được đưa ra nhiều hơn. Tuy nhiên, có trường hợp người ta cho rằng đó có thể chỉ là một hành tinh đang ở giai đoạn thai nghén ban đầu. Sự thật ra sao vẫn còn gây tranh luận, và có lúc ý kiến ấy bị phủ định hoàn toàn.

Lịch sử phát hiện thực sự các hành tinh ngoài hệ Mặt Trời bắt đầu từ năm 1995. Tháng 10 năm đó, hai nhà thiên văn Thụy Sĩ đã phát hiện xung quanh “chòm Phi mã số 51” có một thiên thể dạng hành tinh, được đặt tên là “Phi mã 51B”. Ba tháng sau, hai nhà thiên văn Mỹ lại phát hiện quanh “Thất Nữ số 70” và “Đại Hùng số 47” có các thiên thể dạng hành tinh, lần lượt được gọi là “Thất Nữ 70B” và “Đại Hùng 47B”. Từ đó đến năm 2006, số thiên thể được thừa nhận là hành tinh ngoài hệ Mặt Trời đã đạt ít nhất 170 hành tinh trong 147 hệ sao, một con số rất đáng kể. Một điều đáng chú ý là các hành tinh được thừa nhận này phức tạp hơn nhiều so với hình dung trước đây. Nhiệt độ bề mặt của chúng khá cao, có thiên thể còn có tâm sai quỹ đạo quanh sao chính tương đối lớn. Có thể khẳng định trên những hành tinh ấy không thể tồn tại sự sống.

Điều có ý nghĩa quan trọng là ở những vùng cách hệ Mặt Trời của chúng ta không quá xa cũng tồn tại các “hệ Mặt Trời” giống như hệ Mặt Trời. Vì vậy, ta có thể dễ dàng tưởng tượng rằng chỉ riêng trong hệ Ngân hà đã có rất nhiều “hệ Mặt Trời” khác.