Thực chất Heli có quan hệ gì với Mặt trời?
Câu chuyện này bắt đầu từ một lần nhật thực toàn phần xảy ra vào ngày 18 tháng 8 năm 1868. Khi đó, một nhà khoa học người Pháp tên là Sali đến Ấn Độ để quan sát nhật thực toàn phần. Ông phát hiện trong quang phổ của tai lửa Mặt trời có một đường màu vàng rất sáng, nhưng không thể đối chiếu với những đường màu vàng trong quang phổ của các nguyên tố đã biết.
Ngày hôm sau, ông một lần nữa quan sát Mặt trời với tâm trạng thấp thỏm không yên. Điều khiến ông vừa hứng thú vừa kinh ngạc là đường màu vàng lạ ấy vẫn ở vị trí ban đầu. Thế là Sali lập tức viết thư gửi Viện Khoa học Pháp, báo cáo kết quả quan sát của mình.
Nhà khoa học người Anh Lokie, khi tiến hành quan sát ở vùng đất này, cũng phát hiện ra đường màu vàng đó. Ngày 20 tháng 10, ông cũng viết thư gửi Viện Khoa học Pháp để báo cáo kết quả quan sát.
Thật là một sự trùng hợp. Hai bản báo cáo liên quan đến cùng một sự việc đã được gửi đến Viện Khoa học Pháp gần như cùng một thời gian. Ngày 26 tháng 10, các báo cáo này được công bố trong hội nghị. Khi ấy, đường màu vàng được cho là dấu hiệu của một nguyên tố mới không tồn tại trên Trái đất mà chỉ riêng Mặt trời có. Vì vậy, mọi người gọi nó là Helium, tức nguyên tố Mặt trời. Việc tìm thấy nguyên tố Mặt trời trên Trái đất là câu chuyện xảy ra 27 năm sau.
Tháng 2 năm 1895, nhà hóa học nổi tiếng người Anh Rolan đang bận kiểm tra các tính chất vật lý của nguyên tố hóa học Argon (Ar). Argon là nguyên tố ông mới phát hiện năm trước và cũng là một nguyên tố có tính trơ. Một người bạn nhắc ông rằng trước đây, khi có người làm thí nghiệm với quặng Ytơri và Urani, họ từng thu được một số khí thể không dẫn cháy và cũng không phải là chất tự nhiên. Người bạn muốn ông chú ý xem khí thể này có phải chính là Argon hay không. Rolan cảm thấy lời nhắc đó rất có lý. Khi dùng kính phân ánh sáng kiểm tra khí thể thu được từ quặng Ytơri và Urani, ông phát hiện đây căn bản không phải là Argon. Trong quang phổ của nó có một đường màu vàng sáng và vài đường màu khác, hoàn toàn không giống đường quang phổ của Argon.
Lúc đầu, Rolan cho rằng đường màu vàng lạ này phát ra từ nguyên tố Natri, có thể trong khi làm thí nghiệm, ông đã trộn lẫn những chất giống như muối vào. Sau khi kiểm tra tỉ mỉ và làm lại thí nghiệm, đường màu vàng lạ đó vẫn ở chỗ cũ. Để làm rõ nguồn gốc của đường màu vàng, ông đặt vài hạt muối kiềm vào ống thủy tinh chứa khí thể từ quặng Ytơri và Urani, nhằm xem đường màu vàng có trùng khớp với đường vàng trước đây không. Kết quả là trong quang phổ khí thể đồng thời xuất hiện đường màu vàng đại diện cho Natri (Na) và đường màu vàng khó hiểu kia. Lúc này, Rolan nghĩ đến đường màu vàng mà Sali và Lokie đã phát hiện trong quang phổ Mặt trời 27 năm trước. Lẽ nào trong quặng Ytơri và Urani trên Trái đất cũng có nguyên tố Mặt trời?
Qua hàng loạt thí nghiệm kiểm chứng, sự việc cuối cùng đã được làm sáng tỏ: nguyên tố Mặt trời và khí thể thu được trong quặng Ytơri, Urani rõ ràng là cùng một nguyên tố Helium (He).
