Khoảng cách thành phần ảnh và độ phân giải của bộ hiển thị có gì khác nhau?

Bộ hiển thị có rất nhiều loại. Tuy nhiên, trong những trường hợp cố định, người ta thường dùng bộ hiển thị ống tia âm cực CRT (cathode-ray tube). Khi nói đến loại màn hình này, hai tính năng quan trọng thường được nhắc tới là: (1) độ phân giải và (2) khoảng cách thành phần ảnh.

Khoảng cách thành phần ảnh là khoảng cách giữa các điểm sáng nhỏ nhất tạo nên hình ảnh trên màn hình. Những điểm sáng nhỏ nhất này được gọi là thành phần ảnh. Thông thường, người ta không chỉ căn cứ vào kích thước của thành phần ảnh, mà coi khoảng cách giữa các điểm sáng nhỏ nhất trên màn hình là một chỉ tiêu quan trọng về tính năng. Trong bộ hiển thị màu, mỗi thành phần ảnh cơ bản được tạo bởi ba điểm đỏ, xanh lá và xanh lam. Khoảng cách giữa các điểm huỳnh quang cùng màu được gọi là khoảng cách thành phần ảnh. Khoảng cách càng nhỏ thì hình ảnh hiển thị càng mịn, số chi tiết càng nhiều và chất lượng càng cao. Tuy nhiên, khoảng cách càng nhỏ thì việc chế tạo càng khó, giá thành bóng đèn hình cũng càng cao. Hiện nay, khoảng cách điểm ảnh thường gặp của bóng đèn hình trong bộ hiển thị là khoảng 0,39 - 0,25 mm.

Độ phân giải nói đến số lượng thành phần ảnh mà màn hình có thể hiển thị. Độ phân giải của một bộ hiển thị được tạo thành bởi độ phân giải ngang và độ phân giải dọc. Ví dụ, độ phân giải 640 x 480 nghĩa là theo chiều ngang có 640 điểm, còn theo chiều dọc có 480 điểm. Bộ hiển thị màu 14 inch có thể đạt 1024 x 768; màn hình 15 inch thường có thể định vị ở 1280 x 1024; có bộ hiển thị đạt tới 1600 x 1280. Độ phân giải càng cao thì số thành phần ảnh trên mỗi hàng càng nhiều, ký tự và hình ảnh càng đầy đủ, sắc nét. Thông thường, khi biết khoảng cách thành phần ảnh và kích thước màn hình, ta có thể tính được độ phân giải và số lượng thành phần ảnh của bộ hiển thị.

Trong thực tế sử dụng, độ phân giải của bộ hiển thị cần được cài đặt. Khi cài đặt, không nhất thiết phải đặt ở độ phân giải cao nhất mà màn hình có thể hỗ trợ. Việc đặt độ phân giải còn phụ thuộc vào sự phối hợp đồng bộ với card màn hình. Card màn hình có thể được thiết lập theo độ phân giải quy định của màn hình, cũng có thể đặt thấp hơn một chút. Nếu bản thân card màn hình không hỗ trợ độ phân giải cao thì dù màn hình có độ phân giải cao đến mấy cũng không thể phát huy tác dụng.

Thành phần ảnh thực tế không dễ kiểm tra chính xác; phải dùng kính hiển vi chuyên dụng trong phòng thí nghiệm mới có được kết quả chuẩn xác. Tuy nhiên, người tiêu dùng có thể xem catalog và quan sát kỹ màn hình để tìm hiểu khoảng cách thành phần ảnh. Ví dụ, khi hiển thị chữ Hán phồn thể, có thể quan sát nét chữ xem các thành phần ảnh có sắc nét không; khi hiển thị hình ảnh, có thể xem đường nét của hình có hoàn chỉnh và ảnh có rõ hay không. Còn độ phân giải lớn nhỏ chỉ có thể kiểm tra sau khi lắp card màn hình, có thể dùng phần mềm để kiểm tra và tùy nhu cầu mà tiến hành cài đặt. Ngày nay, màn hình tinh thể lỏng đã thay thế phần lớn màn hình CRT, nhưng các khái niệm về khoảng cách phần tử ảnh và độ phân giải vẫn tương tự như ở màn hình CRT - btv GD.