Tại sao phần mềm lại gồm phần mềm hệ thống, phần mềm hỗ trợ và phần mềm ứng dụng?
Phần mềm là một đại gia đình. Những phần mềm khác nhau thường được thiết kế cho những mục đích khác nhau. Có loại dùng để giải quyết một vấn đề chuyên môn nào đó, như thiết kế ô tô và máy bay, thiết kế công trình xây dựng, thiết kế trang phục, mũ giày, điều khiển tự động trạm phát điện v.v... Có loại dùng làm phương tiện hỗ trợ thiết kế các hệ thống ứng dụng khác. Ngoài ra, vì các phần mềm vận hành trên máy tính đều sử dụng tài nguyên máy tính, nên cần có phần mềm quản lý tài nguyên và phối hợp hoạt động giữa phần mềm với phần cứng. Theo chức năng và tác dụng, có thể chia phần mềm thành ba loại: phần mềm hệ thống, phần mềm hỗ trợ và phần mềm ứng dụng.
- Trong hệ thống máy tính, phần mềm hệ thống (system software) là lớp nằm gần phần cứng nhất. Các thành phần khác phải thông qua nó mới phát huy tác dụng. Nó không nhằm vào một ứng dụng cụ thể. Hệ điều hành và chương trình biên dịch chính là phần mềm hệ thống. Hệ điều hành phụ trách quản lý các tài nguyên của hệ thống máy tính, như tài nguyên phần mềm, phần cứng của bộ phận chính trong máy tính gồm CPU và RAM, đường truyền, bus, thiết bị lưu trữ ngoại vi, chương trình và tệp dữ liệu; đồng thời điều khiển việc chấp hành chương trình. Chương trình biên dịch là chương trình chuyển chương trình do người thiết kế viết bằng ngôn ngữ bậc cao thành chương trình ngôn ngữ hợp dịch hoặc ngôn ngữ máy tương đương, để máy tính có thể thực hiện.
- Phần mềm hỗ trợ là phần mềm dùng để soạn thảo và trợ giúp các phần mềm khác. Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật máy tính, chi phí cho việc soạn thảo và hỗ trợ phần mềm trong toàn bộ hệ thống máy tính ngày càng chiếm tỷ trọng lớn, thậm chí vượt xa phần cứng. Vì vậy, thúc đẩy nghiên cứu phần mềm hỗ trợ có ý nghĩa rất quan trọng. Nó giữ vai trò trọng yếu trong việc xúc tiến phát triển phần mềm, rút ngắn thời gian khai phá và tiết kiệm kinh phí. Vào cuối thập kỷ 70 của thế kỷ XX, các loại phần mềm hỗ trợ phát triển mạnh, bao gồm các môi trường khai phá phần mềm, tiêu biểu cho phần mềm hỗ trợ hiện đại, chủ yếu gồm kho dữ liệu, phần mềm giao diện và phần mềm công cụ. Ba loại này tạo thành một chỉnh thể, cùng hỗ trợ việc khai phá các phần mềm khác.
- Phần mềm ứng dụng (application software) là phần mềm chuyên dùng cho các lĩnh vực ứng dụng cụ thể. Ví dụ như phần mềm thuế vụ, phần mềm kế toán, phần mềm trợ giúp dạy học, phần mềm trợ giúp chế tạo v.v... Trong từng lĩnh vực ứng dụng, chất lượng của phần mềm ứng dụng thường trở thành nhân tố quyết định hiệu quả thực tế. Chủng loại phần mềm ứng dụng ngày càng nhiều, tác dụng của chúng cũng ngày càng lớn.
Cách phân loại trên không phải tuyệt đối. Có phần mềm trong hệ thống này là phần mềm hệ thống nhưng trong hệ thống khác lại là phần mềm hỗ trợ, ví dụ chương trình biên dịch. Có những phần mềm như hệ thống quản lý kho dữ liệu, phần mềm mạng, phần mềm đồ họa trước đây được coi là phần mềm ứng dụng, về sau lại được dùng như phần mềm hệ thống trong nhiều hệ thống.
Tuy nhiên, phân loại thế nào tuy quan trọng, nhưng quan trọng hơn là phần mềm ấy phát huy tác dụng thực tế ra sao trong hệ thống. Kỹ thuật viết phần mềm hệ thống, phần mềm hỗ trợ và phần mềm ứng dụng về cơ bản là giống nhau. Ba loại này vừa có sự phân công, vừa kết hợp với nhau để cùng phát huy tác dụng trong một hệ thống.
