Tại sao máy tính lại có thể làm tốt công việc?

Một hệ thống máy tính muốn làm việc bình thường phải có hai nguồn tài nguyên lớn là phần cứng và phần mềm. Tài nguyên phần cứng gồm bộ phận chính của máy, bộ phận lưu trữ, bàn phím, chuột, bộ hiển thị và các máy in, máy vẽ, micro phim. Các tài nguyên này có thể làm việc nhanh, có trình tự, hiệu quả cao và phục vụ tốt chủ yếu là nhờ bên trong có một “ông đại quản gia”. “Ông đại quản gia” này căn cứ vào yêu cầu cụ thể của nhiệm vụ rồi đưa vào chương trình đã lập sẵn để điều phối và chỉ huy các loại tài nguyên trong máy tính, khiến chúng làm việc nhịp nhàng và có trật tự. “Ông đại quản gia” đó chính là hệ điều hành mà ta vẫn thường nhắc tới. Hệ điều hành là tập hợp chương trình dùng để điều khiển và quản lý tài nguyên hệ thống, giúp người sử dụng máy tính thuận tiện hơn. Nó là một trong những bộ phận rất cơ bản của tài nguyên phần mềm. Tác dụng chủ yếu của nó là quản lý bộ xử lý trung tâm CPU, bộ nhớ chính RAM, thiết bị nhập xuất phần cứng, tệp dữ liệu và mạng; giúp người dùng cùng chia sẻ tài nguyên và sử dụng tài nguyên hợp lý; hỗ trợ sự tiện ích của phần cứng nhập và xuất, đơn giản hóa công việc nhập xuất; quy định giao diện người sử dụng, phát hiện và xử lý sai sót.

Gần đây, những hệ điều hành được sử dụng khá nhiều là Windows, Unix v.v... Người dùng chỉ cần sử dụng đúng các loại lệnh của hệ điều hành, điều khiển đúng các chức năng của nó thì chương trình ứng dụng do người dùng lập ra có thể tự động vận hành tuần tự và nhịp nhàng trên hệ thống máy dưới sự chỉ huy thống nhất của hệ điều hành. Vì vậy, chúng ta coi hệ điều hành là người quản lý tài nguyên của hệ thống máy tính, vì nhiệm vụ chủ yếu của nó là quản lý và điều hành tài nguyên trong hệ thống máy tính.

Hệ điều hành trong hệ thống máy tính có quan hệ mật thiết với tài nguyên phần mềm và phần cứng. Ta có thể minh họa bằng lược đồ sau:

Từ sơ đồ này, ta thấy hệ điều hành là tầng phần mềm đầu tiên nằm sát tầng tài nguyên phần cứng. Nó tiến hành mở rộng lần đầu đối với tài nguyên phần cứng, đồng thời cũng là cơ sở để các phần mềm khác vận hành.