Vì sao ở người có tuổi, nhu cầu ngủ lại ít đi?

Trong cuộc sống, ta thường thấy người càng trẻ thì thời gian cần ngủ càng dài, còn người càng lớn tuổi thì thời gian cần ngủ lại ngắn hơn. Bình thường, trẻ sơ sinh ngoài thời gian ăn gần như chỉ ngủ, còn người già mỗi ngày ngủ 5-6 giờ đã khó ngủ thêm. Thực chất nguyên nhân là gì?

Muốn hiểu điều này, trước hết cần biết giấc ngủ là gì. Khi con người làm việc hay học tập cả ngày, đến tối, tế bào thần kinh của vỏ đại não mệt mỏi, từ trạng thái hưng phấn chuyển sang trạng thái ức chế. Sự chuyển biến này từ cục bộ dần khuếch tán rộng ra. Khi vỏ não và tầng dưới vỏ não phát sinh ức chế rộng rãi, con người sẽ đi vào giấc ngủ. Theo quan sát điện não đồ, khi ngủ, con người có hai trạng thái thay thế nhau. Một là ngủ sóng chậm, giấc ngủ không sâu, hơi thở chậm và đều, mạch cùng huyết áp ổn định, thùy thể não tiết ra “chất kích thích sinh trưởng”, thúc đẩy quá trình hợp thành, hấp thu và đào thải của cơ thể, giúp thể lực hồi phục. Giấc ngủ sóng chậm kéo dài 80-120 phút rồi chuyển sang ngủ sóng nhanh. Khi ngủ sóng nhanh, giấc ngủ sâu, khó đánh thức, mạch máu não giãn ra, lượng máu qua não nhiều hơn lúc ngủ sóng chậm 30-50%, các tế bào não hấp thu và đào thải mạnh, nhờ đó não được phục hồi. Trạng thái này kéo dài khoảng mười mấy phút đến nửa tiếng rồi lại chuyển sang ngủ sóng chậm. Hai trạng thái ấy thay thế nhau liên tục, mỗi đêm khoảng 4-6 lần.

Khi đến tuổi già, công năng hoạt động của vỏ đại não không còn mạnh mẽ như thời trẻ, tốc độ hấp thu và đào thải chậm lại, hoạt động thể lực cũng giảm nhiều, nên thời gian người già cần ngủ cũng giảm theo. Tục ngữ nói “30 năm đầu ngủ không tỉnh, 30 năm sau ngủ không say” là vì lẽ đó. Nói chung, người già mỗi đêm ngủ 5-6 giờ là đủ. Ban đêm họ khó đi vào giấc ngủ, nửa đêm dễ tỉnh dậy, thời gian ngủ ngắn hơn một chút; đa số có thể bù lại bằng cách nghỉ ngơi hoặc chợp mắt ban ngày. Đó đều là những cách tốt để xua tan mệt mỏi.

Thời gian ngủ tất nhiên rất quan trọng, nhưng chất lượng giấc ngủ còn quan trọng hơn. Để người già ngủ tốt, phòng ngủ nên yên tĩnh, không có ánh sáng mạnh, không khí thoáng và chăn đắp phù hợp. Ngoài ra, nên tập thói quen ngủ có quy luật để bảo đảm chất lượng giấc ngủ. Như vậy sẽ có lợi cho việc kéo dài tuổi thọ.