Tại sao nói nọc độc rắn quý hơn cả vàng?

Rắn độc khiến con người sợ hãi vì trong khoang miệng của chúng có răng độc, mà răng độc lại nối với tuyến độc ở phần gốc. Khi rắn độc cắn sinh vật, các cơ quanh tuyến độc co lại, ép dịch độc chảy vào răng độc rồi theo răng truyền vào vết cắn. Quá trình này nghe có vẻ phức tạp, nhưng trên thực tế diễn ra chỉ trong chớp mắt. Người và vật nuôi bị rắn độc cắn, nhẹ thì mắc bệnh, nặng có thể mất mạng, vì vậy từ xưa rắn độc luôn khiến người ta e sợ.

Nhưng bất cứ sự vật nào cũng có hai mặt, rắn độc cũng vậy. Cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, con người dần phát hiện nọc độc rắn có giá trị y học rất cao. Vậy nọc độc rắn có những tác dụng gì?

Trước hết, nọc độc rắn là kháng nguyên dùng để chế tạo huyết thanh chống nọc độc. Ở nông thôn và vùng núi, việc bị rắn độc cắn khá phổ biến. Trước kia, người ta thường dùng một số thảo dược truyền thống để xử lí vết rắn cắn, có khi hiệu quả tốt, có khi lại không như mong muốn. Nguyên nhân chủ yếu là thành phần độc tố của mỗi loài rắn khác nhau. Năm 1896, ca lâm sàng đầu tiên sử dụng huyết thanh chống nọc rắn hổ mang ra đời. Từ đó đến nay, thế giới đã sản xuất hơn 80 loại huyết thanh chống độc rắn khác nhau. Thực tiễn hơn một thế kỉ chứng minh rằng, đối với vết rắn độc cắn, huyết thanh chống nọc vẫn là loại thuốc đặc hiệu quan trọng hàng đầu.

Thứ hai, nọc độc rắn còn có tác dụng cầm máu hoặc chống đông máu. Khi sự cân bằng giữa cơ chế đông máu và chống đông máu trong cơ thể bị phá vỡ, con người có thể bị chảy máu nhiều hoặc hình thành tắc mạch. Cách đây không lâu, các nhà khoa học phát hiện nọc của rắn cạp nong có hiệu quả nhất định trong điều trị một số chứng chảy máu; còn chất xúc tác este axit amin tinh luyện từ nọc rắn lao lại có tác dụng rõ rệt đối với một số di chứng như bại liệt, đau tim do tắc động mạch và xuất huyết.

Ngoài ra, các loại nọc rắn khác nhau còn có thể tác động đến cảm giác đau ở nhiều vị trí trên cơ thể. Những proteinoit tách ra từ nọc rắn cũng là công cụ nghiên cứu hữu ích trong di truyền học và y học. Gần đây, con người còn thử nghiệm khả năng chống ung thư đặc biệt của nọc rắn, và một số kết quả thu được khá rõ rệt.

Chính vì nọc độc rắn ngày càng phát huy vai trò quan trọng trong y học nên nhu cầu sử dụng cũng tăng lên. Tuy nhiên, nọc chỉ có thể lấy từ rắn độc sống, mà lượng nọc trong mỗi con lại rất ít. Vì vậy, nọc độc rắn thật sự là vật rất quý, có khi còn quý hơn cả vàng.