Vì sao các nhà thiên văn phải quan sát nhật thực và nguyệt thực?
Mặt Trời là nguồn năng lượng của sự sống trên Trái Đất. Mọi biến đổi xảy ra trên Mặt Trời đều có quan hệ mật thiết với đời sống hằng ngày của chúng ta. Ví dụ, sự bùng nổ trong bầu khí Mặt Trời có thể ảnh hưởng đến thời tiết và sóng ngắn vô tuyến trên mặt đất. Vì thế, hiểu bản chất của Mặt Trời và nắm được “tính khí” của nó có ý nghĩa rất quan trọng.
Muốn hiểu Mặt Trời thì phải quan sát, nhưng việc quan sát Mặt Trời gặp nhiều trở ngại. Bình thường, ánh sáng Mặt Trời rất mạnh mà ta nhìn thấy phần lớn phát ra từ tầng khí thấp nhất của Mặt Trời, gọi là tầng quang cầu. Ánh sáng của các tầng khí bên ngoài Mặt Trời rất yếu. Khi quan sát Mặt Trời từ mặt đất, ánh sáng bị khí quyển Trái Đất tán xạ khiến bầu trời trở nên rất sáng, che lấp ánh sáng yếu của lớp khí ngoài cùng, làm ta không thấy được các hiện tượng ở đó. Dùng thiết bị thông thường, người ta chủ yếu chỉ quan sát rõ tầng quang cầu.
Khi xảy ra nhật thực toàn phần, Mặt Trăng che khuất quang cầu Mặt Trời, bầu trời tối lại, ánh sáng của các tầng khí bên ngoài Mặt Trời mới hiện rõ. Nhờ đó, ta có thể nhìn thấy những hiện tượng thường ngày không thể thấy hoặc thấy không rõ.
Tầng sắc cầu, bề mặt Mặt Trời và quầng Mặt Trời đều là các phần của bầu khí bên ngoài Mặt Trời. Như đã nói, sự biến đổi thời tiết trên Trái Đất và hiện tượng nhiễu thông tin vô tuyến đều liên quan chặt chẽ với hoạt động của chúng. Vì vậy, tầng sắc cầu, bề mặt Mặt Trời và quầng Mặt Trời là những đối tượng rất hấp dẫn đối với các nhà thiên văn. Trong điều kiện nhất định, bình thường cũng có thể quan sát được tầng sắc cầu, bề mặt Mặt Trời và quầng Mặt Trời, nhưng khi nhật thực toàn phần xảy ra, các hiện tượng này hiện lên rõ hơn nhiều. Lúc đó, việc nghiên cứu sẽ thu được kết quả rất có giá trị. Vì thế, mỗi khi có nhật thực toàn phần, các nhà khoa học không ngại đường xa, mang theo nhiều thiết bị cồng kềnh đến vùng nhật thực toàn phần để quan trắc.
Vậy vì sao cũng phải quan sát nguyệt thực? Khi nguyệt thực toàn phần xảy ra, thông qua việc nghiên cứu độ sáng và màu sắc của Mặt Trăng, các nhà thiên văn có thể phán đoán thành phần không khí ở tầng trên của khí quyển Trái Đất. Trong nguyệt thực, người ta còn có thể đo sự biến đổi nhiệt độ bề mặt Mặt Trăng, giúp nghiên cứu cấu tạo bề mặt của nó. Ngoài ra, quá trình nguyệt thực còn giúp nghiên cứu kỹ hơn quy luật chuyển động của Trái Đất và Mặt Trăng. So sánh hai hiện tượng, quan trắc nhật thực có ý nghĩa khoa học lớn hơn nhiều so với quan trắc nguyệt thực.
