Rắn không có chân mà tại sao có thể bò rất nhanh?
Những loài rắn hiện nay hầu như đều không có chân. Chỉ còn một số rất ít loài, chẳng hạn như trăn, vẫn giữ dấu vết của chân sau. Điều đó cho thấy tổ tiên của rắn từng có chân, nhưng về sau các chi ấy dần thoái hóa.
Không có chân, vậy rắn dựa vào đâu để bò nhanh như vậy?
Rắn bò được là nhờ có cơ quan vận động và phương thức vận động rất đặc biệt.
Toàn thân rắn được bao phủ bởi một lớp vảy. Vảy rắn khác với vảy cá: vảy rắn do lớp sừng ngoài cùng của da biến đổi thành, nên còn gọi là vảy sừng; còn vảy của đa số loài cá lại do lớp chân bì bên trong da tạo nên. Vảy rắn khá dai, không thấm nước, nhưng không lớn theo đúng tốc độ phát triển của cơ thể. Vì vậy, sau một thời gian, rắn cần lột xác một lần. Lớp vảy mới sau khi lột sẽ lớn hơn lớp cũ một chút. Vảy rắn không chỉ giúp cơ thể chống mất nước và tránh bị tổn thương, mà còn là cấu tạo quan trọng giúp loài không chân này bò được.
Trên thân rắn có hai loại vảy chính. Loại nằm giữa bụng, tương đối lớn và có hình chữ nhật, được gọi là vảy bụng. Loại còn lại nằm hai bên vảy bụng, kéo dài lên lưng, nhỏ hơn và gọi là vảy thân. Vảy bụng nối với xương sườn thông qua cơ sườn.
Rắn không có xương ức, nên xương sườn có thể cử động khá tự do về phía trước và phía sau. Khi cơ sườn co lại, xương sườn di chuyển về phía trước, kéo vảy bụng hơi vểnh lên. Đầu vảy vểnh giống như bàn chân bám vào mặt đất hoặc vật thể khác, từ đó đẩy cơ thể tiến về phía trước.
Ngoài ra, ở cột sống rắn, bên cạnh các khớp thông thường còn có những khớp phụ giữa đốt trước và đốt sau. Cấu tạo này không chỉ giúp xương sống nối với nhau chắc hơn mà còn tăng khả năng uốn lượn sang trái, sang phải. Nhờ đó, thân rắn có thể chuyển động theo dạng sóng. Khi phần bên thân liên tục tạo lực lên mặt đất, cơ thể rắn được đẩy tiến về phía trước. Sự vận động này kết hợp với hoạt động của vảy bụng khiến rắn bò rất nhanh.
Da rắn khá lỏng. Khi vảy tiếp xúc với mặt đất, phần cơ thể bên trong trượt về phía trước. Động tác này không chỉ giúp rắn bò mà còn là nguyên nhân khiến rắn có thể leo cây. Nếu đặt rắn trên sàn nhà quá trơn, nó sẽ rất khó nhọc mới bò đi được từng chút một.
