Tại sao rắn có thể nuốt thức ăn to gấp nhiều lần so với đầu của nó?
“Lòng tham của con rắn bé nhỏ là vô đáy, nó muốn há miệng, nhe răng để nuốt chửng cả con voi to lớn...”
Đó là câu chuyện ngụ ngôn Rắn nuốt voi. Vậy rắn có thể nuốt voi thật không? Dĩ nhiên là không. Câu chuyện chỉ nhằm châm biếm những kẻ tham lam quá mức, không biết tự lượng sức mình.
Tuy không thể nuốt voi, rắn lại có thể nuốt những con vật lớn hơn đầu nó nhiều lần. Điều này hoàn toàn có thật. Các chuyên gia từng khảo sát đảo rắn và thấy rắn lao nuốt một con chim lớn gấp 10 lần đầu của nó. Rắn cạp nong bắt được ở đảo Hải Nam, Trung Quốc, còn được phát hiện có khả năng nuốt cả dê nhỏ hoặc trâu nhỏ. Ngay cả các loài rắn thông thường cũng có thể nuốt con chuột to hơn đầu mình.
Vì sao rắn có bản lĩnh lớn như vậy?
Hãy thử cầm một chiếc kẹp gắp than: bạn không thể mở “miệng” kẹp đến mức hai thanh tre trên dưới nằm gần như trên cùng một đường thẳng, tức không thể kéo góc mở đến 180 độ. Nhưng nếu tách chiếc kẹp thành hai thanh riêng, ở giữa chèn một vật đỡ, rồi dùng dây cao su quấn nối hai thanh lại, bạn không chỉ có thể mở nó đến 180 độ mà còn mở rộng hơn nữa.
Miệng rắn mở to cũng tương tự như vậy. Miệng người thường chỉ mở được khoảng 30 độ, còn rắn có thể mở tới 130 độ. Nguyên nhân là cấu tạo đầu và các xương liên quan đến việc khép mở miệng của rắn rất khác với nhiều động vật khác. Thứ nhất, hàm dưới của rắn có thể hạ xuống rất rộng, vì nó nối với các xương ở đầu bằng những khớp có khả năng cử động, không gắn chặt như ở nhiều loài khác. Thứ hai, hai bên xương hàm dưới của rắn được nối với nhau bằng dây chằng rất đàn hồi, có thể giãn rộng sang hai bên. Vì vậy, miệng rắn không chỉ mở lớn theo chiều trên dưới mà còn có thể nới rộng sang hai bên, giúp nó nuốt được con mồi lớn hơn miệng nhiều lần.
Dù cấu tạo miệng rất đặc biệt, trước khi nuốt, rắn vẫn phải “xử lý” con mồi. Nó ép con mồi thành dạng dài hơn, rồi khi nuốt thì dùng những chiếc răng hình móc câu kéo thức ăn dần vào họng. Ngực rắn không có xương ức nối cố định với xương sườn nên các xương sườn có thể cử động khá tự do. Nhờ vậy, thức ăn từ họng trượt xuống và nhanh chóng đi vào phần bụng có da có thể phình to. Đồng thời, rắn tiết nhiều nước bọt, giống như thêm “dầu nhờn” để việc nuốt con mồi diễn ra dễ dàng hơn.
