Tại sao nói sa mạc hóa sẽ đe dọa đến cuộc sống của con người?

Ngày 15 – 16/4/1998, tại Tây Bắc, Hoa Bắc, Đông Hoa Trung Quốc... xuất hiện những trận bão cát hiếm thấy, gần như ảnh hưởng đến một nửa đất nước Trung Quốc. Có thể nói đây là sự trừng phạt của tự nhiên đối với con người, một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc coi nhẹ bảo vệ môi trường.

Vào khoảng 4 – 5 giờ chiều hôm đó, một cơn gió lớn xảy ra tại thành phố Lan Châu. Trận bão mang theo cát bụi thổi tung mù trời cho đến tối; trong không trung, cát bụi dày đến mức trong phạm vi 5 m cũng khó nhìn thấy rõ, máy bay không thể cất cánh bình thường. Sáng ngày 16, ở Lan Châu, bụi cát che lấp Mặt Trời. Cùng ngày, tại Bắc Kinh, bụi bặm và mưa bùn phủ kín bầu trời, khiến toàn bộ xe cộ chạy trên đường phố trở thành những “văn vật khai quật”; những bông hoa và cành lá non vừa nhú để đón xuân cũng bị lớp bụi che phủ.

Trận bão cát quy mô lớn này ngoài nguyên nhân do không khí thay đổi đột ngột, còn có nguyên nhân quan trọng là tình trạng sa mạc hóa đất đai ở vùng Tây Bắc Trung Quốc. Một trong những nguyên nhân dẫn đến sa mạc hóa là khai hoang, phá rừng và phá hoại thảm thực vật.

Những ví dụ như vậy có rất nhiều. Thời kỳ đốt rẫy gieo hạt, người xưa tuy chặt cây, đốt cỏ làm rẫy để thu hoạch mùa màng phục vụ cuộc sống, nhưng đồng thời cũng phá hoại thảm thực vật, làm mất khả năng tích trữ nước, khiến nhiều vùng đất trở thành đất cằn, đá sỏi hoang hóa. Cách đây vài năm, do hiểu phiến diện rằng phải lấy hoa màu làm nguồn lương thực chính, ở vùng thảo nguyên Nội Mông Cổ người ta khai thác bừa bãi, khiến hoa màu không lớn nổi mà vùng cỏ cũng bị phá nát. Huyện Diêm Trì tỉnh Ninh Hạ từng là vùng trồng cam thảo rất tốt; cam thảo là cây giữ cát hiệu quả, nhưng do con người đào bới quá mức, nay trên mảnh đất ấy đến một nhánh cam thảo cũng khó tìm thấy. “Quê hương cam thảo” đã biến thành những bãi cát dài vô tận, chính là “cơ sở vật chất” tạo ra các trận bão cát.

Đất đai trên Trái Đất được các nhà khoa học coi là “nhà bánh mì” và “kho lương thực” cho sự sinh tồn của nhân loại, vì hằng năm nó sản xuất ra hàng chục tỷ tấn lương thực cho con người và cung cấp điều kiện thức ăn cơ bản để chăn thả gia súc. Thử nghĩ xem, từ lương thực để ăn, gỗ làm vật liệu cho đến thuốc cứu người, mặt nào có thể tách khỏi đất đai?

Theo các tài liệu nghiên cứu khoa học trên khắp thế giới, nguồn tài nguyên đất đai cực kỳ quý giá đang đứng trước nguy cơ sa mạc hóa, “kho lương thực” của con người đang bị hủy hoại. Đối với Trung Quốc, có 3.340.000 km2 thuộc 13 tỉnh đang có nguy cơ sa mạc hóa, trong đó 1.760.000 km2 đã bị sa mạc hóa. Đặc biệt ở vùng Tây Bắc, diện tích đất bị sa mạc hóa còn lớn hơn diện tích đất do con người quản lý. Những năm 70 của thế kỷ XX, diện tích sa mạc hóa hằng năm tăng 1.560 km2; những năm 80 tăng 2.100 km2; đến những năm 90, diện tích sa mạc hóa hằng năm tăng tới 2.400 km2. Theo thống kê, đất đai bị sa mạc hóa đã chiếm 13,3% diện tích cả nước và vẫn tăng từng ngày. Hiện nay, toàn thế giới có hơn 100 nước, tức khoảng 1/4 diện tích đất đai và 15% dân số, đang bị sa mạc hóa đe dọa. Mỗi năm toàn cầu có khoảng 6 triệu – 7 triệu hecta đất canh tác biến thành đất cằn sỏi đá, gây thiệt hại hơn 26 tỷ USD. Các nhà khoa học đã kêu gọi: để bảo đảm nhu cầu lương thực không ngừng tăng của nhân loại, cần khẩn cấp bảo vệ những vùng đất chưa bị sa mạc hóa.

Hậu quả nghiêm trọng của việc chặt phá rừng bừa bãi đã giáo dục nhân loại, giúp con người dần nhận thức rằng bảo vệ rừng và trồng rừng là việc quan trọng, cấp thiết. Nhật Bản coi nỗ lực trồng rừng trên diện tích lớn là một phần quan trọng trong công cuộc chấn hưng đất nước. Hiện nay, diện tích rừng của Nhật Bản đạt hơn 25 triệu hecta, chiếm 70% tổng diện tích cả nước, trở thành “quốc gia rừng”. Trung Quốc cũng nhận thức rõ rằng “muốn ngăn chặn bão cát, phải trồng nhiều rừng hơn nữa”, nên đã xây dựng công trình sinh thái vành đai bảo hộ rừng ven biển và hệ thống rừng phòng hộ “Tam Bắc” ở 13 tỉnh.

Rừng là cái nôi sinh tồn và phát triển của con người. Chúng ta hãy hành động thiết thực để bảo vệ nguồn tài nguyên này, cũng là bảo vệ ngôi nhà chung của chúng ta.