Tại sao người Trung Quốc thường dùng số 5 và số 10 để nói lên sự viên mãn?

Trong tiếng Hán có nhiều từ ngữ được tạo thành với hai chữ “ngũ” (năm) và “thập” (mười). Những từ ngữ này thường mang ý nghĩa “toàn bộ” hoặc “viên mãn”, tức trọn vẹn. Thí dụ:

- “ngũ vị” (năm mùi vị);

- “ngũ sắc” (năm màu sắc) đều dùng để chỉ tất cả các mùi vị và tất cả các màu sắc;

- “ngũ cốc phong đăng” nói lên một cách khái quát việc thu hoạch phong phú tất cả các loại lương thực dùng cho con người;

- ngoài ra, tất cả nội tạng trong cơ thể con người được gọi chung là “ngũ tạng”;

- các dãy núi nổi tiếng nhất trong thiên hạ được gọi chung là “ngũ nhạc”.

- còn năm loại vật chất kim, mộc, thủy, hỏa, thổ được gọi chung là “ngũ hành”, tức chỉ nguồn gốc của vạn vật trong trời đất.

Còn các từ dùng chữ “thập” để nói lên ý toàn bộ, trọn vẹn thì có:

- “thập toàn” (hoàn toàn trọn vẹn);

- “thập mỹ” (hoàn toàn tốt đẹp);

- “thập phân mãn ý” (mười phần vừa ý);

- “thập ác bất xá” (tất cả các điều ác đều không tha)...

Thật ra, các sự vật mà những từ ngữ này biểu thị trên thực tế có số lượng vượt xa “năm” và “mười” rất nhiều. Vậy tại sao có thể nói rằng người Trung Quốc thích dùng hai chữ “ngũ” và “thập” để diễn tả sự trọn vẹn, đầy đủ? Điều này không tách rời tập quán của người xưa khi dùng các ngón tay trên hai bàn tay để đếm số.

Thời xa xưa, con người sống trong các bộ lạc nguyên thủy, chưa có văn tự và cũng chưa hiểu biết về các con số. Muốn tính số, người ta chỉ có thể dùng các ngón tay trên hai bàn tay của mình để so sánh. Sau khi lần lượt đếm hết các ngón tay thì không còn cách nào để đếm thêm nữa. Một bàn tay có năm ngón, hai bàn tay có mười ngón, vì thế sau khi đếm đến năm và mười, người ta coi đó là mức trọn vẹn nhất, đầy đủ nhất. Chẳng hạn sau khi đi săn trở về, người ta giơ hai bàn tay ra để nói với những người khác rằng mình đã săn được và mang về bao nhiêu con vật. Mọi người trông thấy thế đều rất vui mừng, phấn khởi. Trên thực tế, con vật mà những người đi săn mang về thường có thể nhiều hơn 10, nhưng họ vẫn chỉ có thể dùng hai bàn tay để biểu thị, vì đó là con số lớn nhất mà người ta có thể diễn đạt.

Như vậy, năm và mười tự nhiên trở thành những con số tượng trưng cho sự trọn vẹn.

Về sau, văn hóa dần phát triển, con người có văn tự và kiến thức về số học, nhưng tập quán dùng năm và mười để nói lên ý toàn bộ, trọn vẹn vẫn được lưu truyền từ đời này sang đời khác.