Tại sao tằm lại thích ăn lá dâu nhất?

Cách đây khoảng 18 triệu năm, trên Trái Đất đã có cây dâu. Cây dâu vốn sinh trưởng ở vùng nóng ẩm, là loài cây xanh quanh năm; sau khi thích nghi với vùng ôn đới, nó dần trở thành cây rụng lá. Cây dâu cao lớn, lá to và xanh tốt. Trên Trái Đất có nhiều loài côn trùng sống nhờ cây dâu: có loài ăn rễ, có loài ăn cành, có loài ăn mầm, có loài ăn lá; tằm chính là một loài côn trùng ăn lá.

Có phải từ nhỏ tằm chỉ ăn lá dâu không? Không hẳn. Đến nay, người ta biết tằm có thể ăn nhiều loại thực vật khác ngoài lá dâu, như lá sắn, lá sung, lá liễu khao tử, lá bồ công anh, lá oa cự, lá rau xà lách, lá hành, lá sâm Bà la môn... Tuy vậy, lá dâu vẫn là thức ăn mà tằm thích nhất. Vì tằm đã sống nhờ lá dâu trong thời gian rất dài, sinh sản qua nhiều đời trên cây dâu, nên dần hình thành tập tính ăn lá dâu và tập tính ấy trở thành tính di truyền.

Một nhà hóa học từng phân tích mùi trong lá dâu. Sau khi sấy khô lá dâu ở nhiệt độ cao 132 ~ 157°C, ông thu được một loại dầu trong ống nghiệm. Chất này dễ bay hơi, tỏa ra mùi rất giống bạc hà. Khi nhỏ nó lên giấy, tằm ở cách ngoài 30 cm cũng có thể ngửi thấy. Sau khi ngửi được mùi ấy, tằm bò đến rất nhanh. Điều đó cho thấy đây là mùi tín hiệu quen thuộc nhất đối với tằm.

Tằm dựa vào cơ quan khứu giác để nhận biết mùi lá dâu. Nếu làm hỏng các cơ quan khứu giác và vị giác, chúng sẽ không còn phân biệt được mùi lá dâu. Khi đó tằm không biết lựa chọn nữa và có thể ăn tùy ý lá của nhiều cây khác.

Trong những năm gần đây, khi nghiên cứu thức ăn nhân tạo cho tằm, người ta cơ bản đã tìm ra các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của tằm và lượng tối thiểu của chúng. Như vậy, chỉ cần tìm được thức ăn thay thế có chứa những chất dinh dưỡng ấy, tằm vẫn có thể sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh.