Tại sao nhìn vẩy cá có thể biết được tuổi của cá?

Cá có con to, con nhỏ. Muốn biết tuổi của cá, thông thường chỉ cần bóc một chiếc vảy trên thân cá rồi quan sát kỹ là có thể biết được.

Vì sao nhìn vảy cá có thể biết tuổi cá? Từ quy luật sinh trưởng của cá, chúng ta biết rằng phần lớn cá ngay trong năm đầu đời đã mọc đầy vảy. Vảy được tạo bởi nhiều tấm mỏng có kích thước khác nhau, giống như một hình nón thấp bị cắt mất chóp và hơi không đều. Ở giữa vảy dày, phía trên mỏng; lớp trên cùng nhỏ nhất nhưng già nhất, lớp dưới cùng lớn nhất nhưng trẻ nhất. Khi vảy lớn lên, trên bề mặt lại mọc thêm các tấm mỏng mới; tuổi cá càng tăng thì số tấm mỏng càng nhiều.

Trong bốn mùa, tốc độ sinh trưởng của cá không giống nhau. Thông thường, mùa xuân và mùa hè cá lớn nhanh, mùa thu lớn chậm, mùa đông gần như ngừng sinh trưởng, rồi mùa xuân năm sau lại tiếp tục phát triển. Vảy cá cũng như vậy: phần mọc vào mùa xuân - hè tương đối rộng, phần mọc vào mùa thu hẹp hơn, còn mùa đông thì ngừng lại. Các tấm mỏng rộng hẹp khác nhau xếp có thứ tự, bao quanh trung tâm thành nhiều vòng, gọi là “vòng đời sinh trưởng”. Số vòng sinh trưởng này thường phù hợp với số năm mà cá đã sống.

Những tấm mỏng mọc vào mùa xuân - hè xếp thưa, còn tấm mỏng mọc vào mùa thu xếp dày. Giữa hai loại có ranh giới rất rõ, đó là ranh giới giữa vòng sinh trưởng năm thứ nhất và năm thứ hai, gọi là “vòng đời”. Cá có nhiều vòng đời thì tuổi lớn, cá có ít vòng đời thì tuổi nhỏ.

Vì vậy, chỉ cần nhìn vảy cá và căn cứ vào số vòng đời, người ta có thể tính được tuổi cá khá chính xác.

Dùng vảy cá để xác định tuổi là phương pháp phổ biến, nhưng không phải phương pháp duy nhất. Có loài cá không có vảy, có loài chỉ nhìn vảy cũng chưa chắc chính xác. Vì thế những người nghiên cứu cá còn dùng xương cột sống, xương nắp mang, đá nghe... làm mẫu quan sát. Cách quan sát gần giống như xem vảy cá, đều dựa vào những “vòng đời” hình thành do thời kỳ sinh trưởng khác nhau để xác định tuổi.

Biết tuổi cá có nhiều lợi ích. Điều đó giúp người ta xác định cấu trúc tuổi của đàn cá, từ đó khai thác hợp lý, bắt cá lớn, bảo vệ cá nhỏ và chọn thời điểm đánh bắt thích hợp, nhằm bảo vệ và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thủy sản.