Tàu đệm không khí chạy trên mặt nước như thế nào?

Vài năm trở lại đây, một loại tàu thủy “đánh bộ” có cánh bay trên mặt nước đã xuất hiện tại nhiều quốc gia trên thế giới. Khi chạy, thân tàu hoàn toàn rời khỏi mặt nước và chỉ còn chịu sức cản của không khí. Nó có thể chở vài trăm hành khách và chạy hơn 100 km mỗi giờ.

Lực nào đã nâng con tàu nặng mấy trăm tấn lên khỏi mặt nước? Thực ra, con tàu này được lắp mấy chiếc quạt gió rất lớn. Không khí nén do những chiếc quạt này sinh ra sẽ theo đường dẫn hình tròn ở xung quanh đáy tàu phun ra, rồi phun xuống mặt nước với áp lực rất lớn. Theo nguyên lý tác dụng và phản tác dụng, thân tàu nhận được một phản lực hướng lên trên. Khi phản lực này đủ lớn để đẩy trọng lượng thân tàu lên, thân tàu sẽ được nâng khỏi mặt nước. Lúc ấy, giữa thân tàu và mặt nước hình thành một lớp đệm không khí, vì vậy loại tàu này được gọi là tàu đệm không khí. Sau đó, tàu lợi dụng sức đẩy của chân vịt cắm nghiêng vào trong nước hoặc chong chóng không khí để tiến về phía trước.

Không khí nén trong đệm không khí không ngừng tản đi, vì thế muốn duy trì đệm không khí phải tiêu hao công suất rất lớn. Hơn nữa, khi tàu di chuyển trên mặt nước còn gây ra những đợt sóng tương đối lớn, đồng thời làm tung tóe rất nhiều hoa sóng. Những hoạt động này đều tiêu hao không ít năng lượng. Vì vậy, tàu đệm không khí tuy có thể nâng cao tốc độ chạy, nhưng đòi hỏi công suất lớn.

Tuy vậy, loại tàu này có một ưu điểm rất lớn: vừa chạy được trên nước, vừa chạy được trên cạn. Khi chạy trên mặt đất, giữa tàu và mặt đất cũng hình thành một lớp đệm không khí để nâng tàu lên. Do lớp đệm này dày tới mấy mét, tàu có thể chạy êm trên các con đường gồ ghề, bùn lầy, trên thảo nguyên, sa mạc, đầm lầy hoặc mặt biển đóng băng mà không gặp trở ngại. Ngoài máy bay lên thẳng, đây là loại phương tiện có thể đi đến được rất nhiều nơi.