Thảm kịch Bhopal phát sinh như thế nào?
Thành phố Bhopal, thủ phủ bang Madhya Pradesh của Ấn Độ, có nhà máy liên hợp hóa chất Union Carbide chuyên sản xuất thuốc bảo vệ thực vật. Ngày 3/12/1984, nhà máy này xảy ra sự cố rò rỉ khí độc, làm ô nhiễm môi trường và gây tai họa nghiêm trọng cho nhân dân quanh vùng. Ước tính có khoảng 250.000 người bị ảnh hưởng nặng vì tiếp xúc với chất độc ở những mức độ khác nhau, trong đó một nửa phải đưa vào bệnh viện điều trị; 2.500 người ngộ độc chết ngay, 3.000 người khác cũng chết sau 2 – 3 ngày. Tai họa này còn gây ra hàng loạt di chứng về sau như phụ nữ sảy thai, trẻ sơ sinh tử vong. Nó cũng gây nguy hại cho động vật, khiến gia súc, gia cầm và các loài cá sống trong nước đều chết. Đây là một thảm kịch ô nhiễm môi trường lớn hiếm thấy trên thế giới, làm mọi người kinh hoàng.
Vậy thảm kịch Bhopal đã xảy ra như thế nào?
11 giờ đêm ngày 2/12/1984, công nhân ca 2 phát hiện nhiệt độ bồn chứa metyl isocyanat (MIC) tăng cao bất thường nên báo cáo với lãnh đạo nhà máy. Giám đốc và các chuyên viên quản lí cao cấp lập tức đến hiện trường xem xét tình hình, đồng thời đưa ra biện pháp xử lí. Đến 0 giờ 15 phút ngày 3/12, nhân viên vận hành phát hiện MIC rò rỉ trong công đoạn sản xuất. Nhân viên giám sát thấy áp lực trong bồn chứa MIC tăng rất nhanh, vượt quá giới hạn khắc độ của đồng hồ áp lực. Sau đó, anh ta còn nghe thấy tiếng nổ bất thường trong bồn chứa, van an toàn phát ra tiếng rít chói tai, nắp bồn bằng xi măng vỡ tung. Anh ta mở máy lọc phế thải, nhưng thiết bị này không còn hoạt động. 1 giờ sáng, MIC trong bồn chứa rò rỉ rất nhiều ra ngoài qua đường ống máy lọc khí thải. Đến 2 giờ 30 phút mới đóng được van an toàn, MIC ngừng rò rỉ. Trong thời gian đó, khoảng 2.270 kg MIC đã lan ra môi trường xung quanh dưới dạng khí hoặc chất lỏng. Về sau, điều tra phát hiện MIC trong bồn đã phản ứng hóa học với nước, khiến nhiệt độ trong bồn tăng nhanh, áp lực tăng mạnh làm vỡ van an toàn; cộng thêm thiết bị lọc khí thải không còn tác dụng, nên MIC rò rỉ ra ngoài với lượng lớn.
MIC là hóa chất rất độc. Khi con người hít phải không khí ô nhiễm MIC, có thể xuất hiện các chứng như đau ngực, đau bụng; nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến mù mắt, phù phổi, thậm chí chết vì ngạt thở.
Thảm kịch Bhopal đã đem lại cho chúng ta bài học sâu sắc. Nó nhắc nhở mọi người rằng khi sản xuất hoặc sử dụng hóa chất độc hại, cần xây dựng nhà máy cách xa khu dân cư, bảo đảm quy phạm thao tác an toàn và đào tạo nghiêm ngặt nhân viên vận hành. Khi xảy ra sự cố, nhà máy phải có biện pháp ứng cứu nhanh chóng, hiệu quả để ngăn chất độc rò rỉ, sơ tán dân và kịp thời điều trị, cấp cứu người bị ngộ độc.
Từ khoá: Thảm kịch Bhopal; Metyl isocyanat.
