Vì sao không khí ô nhiễm?
Trong tự nhiên, thành phần của không khí trong sạch tương đối đơn giản: thông thường nitơ chiếm 78%, oxi chiếm 21%, khí trơ chiếm 0,93%, ngoài ra còn có một lượng nhỏ khí cacbonic, hơi nước và một số khí vi lượng khác. Nhưng môi trường tự nhiên mà con người sinh sống luôn biến đổi. Trái Đất tự quay, điều kiện khí hậu thay đổi, tất cả những yếu tố đó làm không khí vận động và khiến thành phần không khí biến đổi. Khi trong bầu khí quyển có một loại khí nào đó tăng lên bất thường, hoặc có thêm một số thành phần khí mới, không khí sẽ bị ô nhiễm.
Thiên nhiên đôi khi phát sinh những biến động lớn, như núi lửa hoạt động phun ra vô số bụi và khí sunfurơ, cháy rừng sinh ra nhiều bụi khói, hợp chất oxit lưu huỳnh và oxit nitơ, do đó gây ô nhiễm không khí. Tuy vậy, dù hoạt động tự nhiên có bất thường và dồn dập đến đâu, các tạp chất do chúng tạo ra lẫn vào không khí cũng không đáng kể so với khả năng tự làm sạch của thiên nhiên. Vì thế, các chất ô nhiễm do hiện tượng tự nhiên gây ra thường chưa phải là mối uy hiếp lớn đối với con người.
Ngày nay, khi nói đến ô nhiễm không khí, người ta chủ yếu nói đến ô nhiễm do hoạt động sản xuất và đời sống của con người gây ra. Các nhà khoa học phát hiện tối thiểu có 100 loại tạp chất gây hại cho môi trường, trong đó các khí sunfurơ, hợp chất oxit nitơ, các hợp chất có gốc flo và clo gây nguy hại lớn nhất cho con người.
Không khí là nhân tố môi trường quan trọng để duy trì sự sống của con người. Một người lớn mỗi ngày cần hít thở khoảng 12 – 20 m3 không khí, gấp 10 lần lượng thức ăn và nước uống hằng ngày mà cơ thể cần. Vì vậy, ô nhiễm không khí gây tác hại rất lớn đối với con người, thường dẫn đến các bệnh như viêm phổi, hen suyễn, viêm phế quản và u phổi.
Rất nhiều hoạt động của con người, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và giao thông vận tải, đã gây ô nhiễm nghiêm trọng cho không khí. Hằng năm, lượng bụi do sản xuất công nghiệp thải ra đạt tới 500 triệu tấn. Những hạt bụi này lại hấp phụ nhiều kim loại và các chất vô cơ, hữu cơ độc hại, khiến thành phần của chúng rất phức tạp. Không những thế, các tạp chất do con người thải ra còn gây phản ứng hóa học trong môi trường, hình thành thêm nhiều tạp chất mới; đó là ô nhiễm lần thứ hai.
Tổng khối lượng khí sunfurơ trong không khí không quá 11 triệu tấn, nhưng lượng khí sunfurơ do con người thải vào không khí đã vượt quá con số này gấp 10 lần. Toàn thế giới vì đốt than mà thải ra tới 200 triệu tấn hợp chất oxit lưu huỳnh. Điều đó khiến nhiều nơi trên thế giới bị mưa axit, làm nhiều cánh rừng bị axit hủy hoại. Các nhiên liệu như than đá, dầu mỏ, khí đốt được sử dụng trong sản xuất công nghiệp và đời sống con người đã thải vào không khí một lượng lớn khí cacbonic. Nồng độ khí cacbonic trong không khí toàn cầu từ 315 ppm nay đã tăng lên 352 ppm, gây hiệu ứng nhiệt độ toàn cầu, dẫn đến mực nước biển dâng cao và khí hậu biến đổi bất thường.
Do chất thải gây ô nhiễm không khí ngày càng nhiều, chúng tích lũy trong không khí làm chất lượng không khí giảm xuống. Sự biến đổi này không chỉ nguy hại cho sức khỏe con người mà còn khiến khí hậu toàn cầu nóng lên, tầng ôzôn bị phá hoại, gây tổn thất nghiêm trọng cho hệ thống sinh thái toàn thế giới. Ngày nay, ô nhiễm không khí đã buộc mọi người phải coi trọng. Nhân dân nhiều nước đã cùng hành động, nghiên cứu đối sách và tìm biện pháp ứng phó. Chúng ta tin rằng trong tương lai không xa, bầu trời trong xanh lồng lộng sẽ được phục hồi như cũ.
Từ khoá: Không khí; Bầu khí quyển; Ô nhiễm không khí; Ô nhiễm lần thứ hai; Khí sunfurơ; Khí cacbonic.
